Wat is Nearfield Instruments en waarom speelt het Nederlandse bedrijf een cruciale rol in de AI-chipindustrie?

Nearfield Instruments behoort tot een relatief onbekende groep Nederlandse technologiebedrijven die een belangrijke positie innemen in de wereldwijde halfgeleiderindustrie. Hoewel het bedrijf nauwelijks bekend is bij het grote publiek, speelt het een steeds grotere rol in de productie van de geavanceerde chips die nodig zijn voor kunstmatige intelligentie, datacenters en moderne elektronica.

Het Rotterdamse bedrijf ontwikkelt gespecialiseerde meetapparatuur waarmee chipfabrikanten de kleinste structuren op een chip kunnen inspecteren en analyseren. Naarmate chips kleiner en complexer worden, neemt het belang van dergelijke technologie sterk toe.

Nearfield Instruments ontwikkelt zogenoemde metrologie-oplossingen voor de halfgeleidersector. Metrologie is de wetenschap van het meten. In de chipindustrie gaat het daarbij om het uiterst nauwkeurig controleren van transistoren, verbindingen en andere microscopische onderdelen die tijdens de productie worden aangebracht.

Een moderne AI-chip bevat inmiddels tientallen miljarden transistoren. Die transistoren zijn zo klein dat traditionele inspectietechnieken steeds vaker tekortschieten. Nearfield ontwikkelde daarom systemen die op nanometer- en zelfs atomaire schaal kunnen meten.

Het doel is eenvoudig: chipfabrikanten moeten fouten zo vroeg mogelijk ontdekken om productieverlies en defecte chips te voorkomen.

Niet voor niets haalde het bedrijf $380 miljoen op in een nieuwe investeringsronde.

De kerntechnologie van Nearfield Instruments is gebaseerd op Atomic Force Microscopy (AFM). Daarbij scant een microscopisch kleine sonde het oppervlak van een chip.

De techniek lijkt enigszins op een platenspeler waarbij een naald over een plaat beweegt. In plaats van muziek registreert de sonde echter hoogteverschillen en oppervlaktestructuren die slechts enkele atomen groot zijn.

Het innovatieve aspect van Nearfield zit niet alleen in de meetmethode zelf. Atomic Force Microscopy bestaat al tientallen jaren. De uitdaging lag in het geschikt maken van deze technologie voor massaproductie van chips.

Traditionele AFM-systemen zijn vaak te langzaam voor industriële toepassingen. Nearfield ontwikkelde oplossingen waarmee metingen snel genoeg kunnen worden uitgevoerd voor moderne chipfabrieken.

De huidige AI-revolutie wordt mogelijk gemaakt door steeds krachtigere halfgeleiders. Bedrijven zoals NVIDIA, AMD, Intel, Samsung en TSMC investeren honderden miljarden dollars in nieuwe chiptechnologie.

Hoe kleiner de transistoren worden, hoe moeilijker het wordt om productieprocessen onder controle te houden. Een minimale afwijking kan al leiden tot lagere prestaties of complete uitval van een chip.

Hier komt Nearfield Instruments in beeld. Het bedrijf levert technologie waarmee fabrikanten kunnen controleren of chips exact volgens ontwerp worden geproduceerd.

Zonder dergelijke meetapparatuur zouden veel geavanceerde AI-processoren aanzienlijk moeilijker en duurder te produceren zijn.

Nearfield Instruments werd in 2016 opgericht als spin-off van TNO, de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek.

TNO werkte jarenlang aan nanotechnologie, precisie-instrumentatie en halfgeleideronderzoek. Een deel van die kennis vormde de basis voor de oprichting van Nearfield.

Sindsdien groeide het bedrijf uit van onderzoeksproject tot internationale speler binnen de halfgeleiderketen.

Nederland speelt een opvallend grote rol in de mondiale chipindustrie. Het bekendste voorbeeld is ASML, dat lithografiemachines produceert waarmee chipontwerpen op siliciumwafers worden geprojecteerd.

Nearfield opereert in een ander deel van de productieketen. Waar ASML chips helpt maken, helpt Nearfield controleren of die chips correct worden geproduceerd.

Daardoor vullen beide bedrijven elkaar aan binnen hetzelfde ecosysteem.

Naast ASML zijn ook ASM International, NXP Semiconductors en BE Semiconductor Industries belangrijke Nederlandse spelers. Nearfield wordt steeds vaker genoemd als een mogelijke toekomstige toevoeging aan dat rijtje.

Investeerders zien een duidelijke trend: de wereldwijde vraag naar AI-chips groeit sneller dan ooit. Om die chips te produceren zijn niet alleen chipontwerpers nodig, maar ook leveranciers van gespecialiseerde apparatuur.

Nearfield bevindt zich precies op dat strategische kruispunt. Het bedrijf profiteert indirect van vrijwel iedere uitbreiding van de wereldwijde chipproductie.

Dat verklaart waarom internationale investeerders honderden miljoenen dollars steken in het bedrijf en waarom Nearfield inmiddels wordt gezien als een van de meest veelbelovende Nederlandse deeptech-bedrijven.

Nearfield Instruments ontwikkelt geavanceerde meetapparatuur waarmee chipfabrikanten de kleinste structuren op moderne halfgeleiders kunnen analyseren. De technologie helpt producenten om fouten te detecteren, productiekwaliteit te verhogen en de volgende generatie AI-processoren mogelijk te maken.

Hoewel het bedrijf minder bekend is dan ASML of NVIDIA, vormt het een essentieel onderdeel van de infrastructuur achter kunstmatige intelligentie. Naarmate AI-systemen krachtiger worden en chiptechnologie verder miniaturiseert, zal het belang van bedrijven zoals Nearfield Instruments waarschijnlijk verder toenemen.