68 Kamerleden lezen grotendeels door AI geschreven teksten voor in debatten

Bijna de helft van de Tweede Kamer heeft dit jaar debatteksten uitgesproken die volgens AI-detectiesoftware grotendeels met kunstmatige intelligentie zijn geschreven. Het gaat om 68 Kamerleden en bijna 300 bijdragen. Dat blijkt uit onderzoek van Investico en De Groene Amsterdammer, gepubliceerd op woensdag 21 oktober 2026.

Politici gebruiken chatbots zoals ChatGPT en Claude om hun toespraken voor te bereiden. Dat gebeurt bij vrijwel alle grote politieke partijen. Sommige Kamerleden laten hun teksten inkorten of verbeteren, terwijl anderen AI inzetten om complete passages te herschrijven.

De onderzoekers ontdekten dat in bijna 62 procent van de onderzochte Kamerdebatten minstens één bijdrage voorkwam die volgens de gebruikte software grotendeels met AI was geschreven.

Investico en De Groene Amsterdammer onderzochten 2.715 spreekteksten uit 303 debatten tussen 1 januari en 30 september 2026.

Daarvan werden 297 bijdragen aangemerkt als grotendeels door AI geschreven. In 187 van de 303 debatten kwam minstens één dergelijke tekst voor.

De journalisten richtten zich op de voorbereide bijdragen waarmee Kamerleden hun spreektijd beginnen. Spontane interrupties, moties en andere onderdelen van het debat telden niet mee.

Voor de analyse gebruikten ze Pangram, software die probeert te herkennen of teksten afkomstig zijn van AI-modellen. Alleen bijdragen waarvan Pangram met hoge zekerheid inschatte dat meer dan de helft met AI was geschreven, telden mee.

Het werkelijke gebruik van AI kan daardoor hoger liggen. Kamerleden die AI alleen inzetten voor kleine aanpassingen, komen niet noodzakelijk in de resultaten voor.

Voormalig Kamerlid Esmah Lahlah van Pro, inmiddels wethouder in Amsterdam, staat bovenaan de lijst. Volgens het onderzoek gebruikte zij AI bij vier van haar vijf onderzochte debatbijdragen.

Daarachter volgen Rachel van Meetelen van de PVV, Fatimazhra Belhirch van D66 en Wendy van Eijk van de VVD.

Opvallend is dat vooral minder bekende en relatief nieuwe Kamerleden vaak AI gebruiken. Ook blijken sommige politici hun eerste toespraak in de Tweede Kamer met hulp van een chatbot te hebben geschreven.

De BBB gebruikt AI volgens de analyse het vaakst op fractieniveau. Ongeveer 30 procent van de onderzochte bijdragen van de partij bevatte grotendeels met AI geschreven tekst.

Fractievoorzitter Henk Vermeer vindt het gebruik van digitale hulpmiddelen niet vreemd. Hij vergelijkt chatbots met andere technologie die mensen dagelijks gebruiken, zoals rekenmachines en mobiele telefoons.

Bij de SP, Partij voor de Dieren en Volt vonden de onderzoekers geen bijdragen die aan hun criteria voor AI-teksten voldeden.

De betrokken Kamerleden reageren verschillend op de bevindingen. Sommigen zien AI als een praktisch hulpmiddel dat tijd bespaart. Anderen maken zich zorgen over hun eigen afhankelijkheid van de technologie.

Het onderzoek laat ook zien hoe AI de taal van politici verandert.

Pangram analyseert onder meer woordkeuze, zinsbouw en het ritme van teksten. Daarnaast onderzochten de journalisten zelf welke stijlfiguren vaker voorkomen in bijdragen die als AI-tekst zijn aangemerkt.

Vooral de zogenoemde drieslag valt op. Daarbij worden drie argumenten of voorbeelden achter elkaar genoemd.

In de als AI aangemerkte teksten kwamen gemiddeld 2,92 drieslagen voor. In de overige bijdragen waren dat er 1,04. Dat is bijna drie keer zoveel.

Ook tegenstellingen en woorden zoals 'daarom', 'juist' en 'tegelijkertijd' komen vaker voor in de teksten die de software als AI-geschreven herkent.

Suzan Verberne, hoogleraar taalverwerking aan de Universiteit Leiden, stelt tegenover de onderzoekers dat zulke stijlverschillen erop wijzen dat AI meer doet dan alleen spelfouten verbeteren of zinnen inkorten. Volgens haar moeten daarvoor grotere delen van de tekst zijn herschreven.

Toch kan een AI-detector niet bewijzen hoeveel ideeën van een chatbot afkomstig zijn. De software herkent patronen in het taalgebruik, maar kan niet zien welke argumenten een Kamerlid zelf heeft bedacht.

Ook kunnen detectieprogramma's fouten maken. Investico controleerde daarom onder meer 150 oudere debatteksten uit 2019 en 2021. Pangram beoordeelde die allemaal als menselijk geschreven.

Het onderzoek komt kort nadat de NOS ontdekte dat ongeveer een kwart van de documenten met schriftelijke Kamervragen deels met AI is opgesteld.

Ook premier Rob Jetten gebruikt AI bij het schrijven van berichten voor sociale media.

De nieuwe cijfers laten zien dat chatbots inmiddels ook een duidelijke rol spelen tijdens het parlementaire debat zelf.

Dat levert voordelen op. Een Kamerlid met weinig ondersteuning kan AI gebruiken om ingewikkelde informatie samen te vatten, argumenten te ordenen of een lange toespraak begrijpelijker te maken.

Tegelijkertijd ontstaan nieuwe risico's. Chatbots kunnen fouten maken, overtuigend klinkende maar onjuiste informatie produceren en bestaande politieke standpunten versterken.

Daarnaast kunnen verschillende politici dezelfde formuleringen en argumentatiestructuren gaan gebruiken doordat zij op dezelfde AI-modellen vertrouwen.

Volgens Tom Dobber, universitair docent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam, raakt het uitbesteden van politieke debatteksten aan een belangrijk democratisch principe: volksvertegenwoordigers moeten hun eigen overtuigingen kunnen verwoorden.

Het onderzoek stelt daarmee een bredere vraag aan de orde. Als AI steeds meer meeschrijft aan politieke toespraken, hoe kunnen burgers dan beoordelen welke woorden en argumenten daadwerkelijk van hun volksvertegenwoordigers afkomstig zijn?

De verantwoordelijkheid voor de inhoud blijft uiteindelijk bij de politicus die de woorden in de Tweede Kamer uitspreekt.