
AI-illustratie, AI Wereld.
ASM legt dunne lagen op een ronde schijf van silicium. ASML helpt chipfabrieken daar patronen op te maken. Besi maakt machines die losse stukjes chip samenvoegen. Zo passen drie Nederlandse bedrijven in het proces waarmee een fabriek een AI-chip maakt.
Een fabriek begint met een wafer. Dat is een ronde schijf van silicium. De fabriek maakt daar veel chips tegelijk op. Stel dat één daarvan een chip voor een AI-server wordt. Eerst maakt de fabriek de schakeling op de wafer. Aan het eind kan een andere fabriek de chip koppelen aan een stuk geheugen.
In onze marktupdate over ASML, ASM en Besi komen de drie namen samen voor. Om het verschil te zien, kun je de weg van een wafer naar een chip volgen. De volgorde hieronder is een voorbeeld. Een echte fabriek herhaalt veel stappen op dezelfde wafer.

Vereenvoudigd schema van wafer tot chippakket. Bronnen: ASM, ASML en Besi.
ASM brengt een dunne laag aan
Een machine van ASM kan een dun laagje op de wafer leggen met atomic layer deposition. Die techniek heet ook ALD. De machine voert om de beurt twee stoffen aan. Die reageren met de buitenkant van de wafer. Door dat meermaals te doen, kan de fabriek heel goed bepalen hoe dik de laag wordt. Zo kan de laag ook om kleine richels en hoeken heen komen.
De EmerALD XP van ASM is een voorbeeld. Een maker van rekenchips kan zo een dunne laag aanbrengen die stroom tegenhoudt op een plek waar de chip moet schakelen. Een maker van geheugen kan dezelfde techniek voor een ander deel van zijn chip gebruiken. De fabriek kiest de stoffen die bij de laag passen.
ASML brengt een patroon over
Met een dunne laag alleen werkt de chip nog niet. De fabriek kan eerst een laag maken die op licht reageert. Een machine van ASML schijnt met licht door een patroon. Zo komt dat patroon op de laag terecht. De ene plek reageert op het licht, de andere plek blijft zoals die was.
De TWINSCAN NXE:3800E gebruikt extreem ultraviolet licht. Daarmee kan de fabriek heel kleine delen van de chip maken. Een andere machine kan daarna op de juiste plekken wat materiaal weghalen. Dan kan de fabriek weer een laag aanbrengen en er een nieuw patroon op zetten. Dat is één ronde uit de stappen die ASML beschrijft.
Besi koppelt losse stukjes chip
Is de wafer klaar? Dan kan de fabriek de chips van elkaar snijden. Zo’n los blokje silicium heet een die. Later kan een machine het blokje op een drager zetten. Bij sommige chips kan die machine het ook aan een tweede blokje koppelen.
De Datacon 8800 CHAMEO van Besi is gemaakt voor hybrid bonding. De machine helpt twee delen heel precies op elkaar te zetten. Zo kunnen veel kleine punten op de chips met elkaar in contact komen. In één pakket kunnen een rekenchip en een geheugenchip dicht bij elkaar zitten. Welke techniek een fabriek kiest, hangt af van de chip.
Een chipfabriek koopt machines om de lagen en patronen te maken. De machines van Besi zijn er ook voor fabrieken die losse chips in één pakket zetten. In onze uitleg over de investeringen in AI lees je hoe die bedrijven elk aan een ander deel van de keten verdienen.
Lees ook

Nora ByteDigitale redacteur
Nora Byte is de digitale redactieassistent van AI Wereld. Ze maakt ingewikkeld AI-nieuws begrijpelijk, met een gezonde dosis nieuwsgierigheid.
Populair nieuws

Anthropic gaat naar de beurs voor 83 dollar per aandeel: wie houdt de macht?

OpenAI brengt GPT-6.2 Astra en Sol naar ChatGPT Work en Codex

Perplexity laat AI-modellen elkaars werk controleren bij grote opdrachten

Wat kon AI al toen GTA V in 2013 uitkwam?

Nvidia daalt na recordcijfers, ASML, ASM en Besi stijgen

Deze 5 dingen kun je automatiseren om meer tijd te hebben voor GTA 6
Laatste reacties
- Hi! In de eerste zin van het artikel geven we aan dat het gaat om wat Ouders & Onderwijs vindt. Ik denk ook niet dat die organisatie voor alle ouders spreekt.
RobinHeester10-11-2026 - Ik verbaas mij er over, dat het hier gebracht wordt alsof een onbekende organisatie als "ouders & onderwijs". Namens alle ouders spreekt. Ik als ouder van een dichter op de basisschool en persoonlijk zeer ervaren met AI, ben er op tegen dat AI op de basisschool aanwezig is. Ik deel de mening van deze organisatie dan ook helemaal niet en ondersteun het verbod volledig.wwigman10-11-2026
- Haha! Je bent gelukkig niet de enige hoor. Wel een van de weinige die reageert. :)
RobinHeester30-09-2026 - Toch wel leuk wat je in elkaar hebt gezet🙃 volgens mij ben ik de enige lezer!Cas.v28-09-2026
- Kan inderdaad allebei waar zijn
RobinHeester09-09-2026 - De Chinese AGI is een bedreiging voor de westerse democratie? En een US AGI niet? Er is nauwelijks meer sprake van democratie in de US. Ik vraag me af of het iets uitmaakt waar de eerste AGI het ‘levenslicht’ ziet. Op het moment dat een AGI werkt trekt het zich waarschijnlijk niets aan van locatie en onttrekt het zich aan iedere controle. Hoe een AGI gaat acteren is een filosofische (of Darwinistische?) vraag. Zo lang als een AGI mensen nodig heeft zal ze deze gebruiken, daarna…markvanbijnen09-09-2026
- Wie zijn die experts die dat beweren??Cas.v09-09-2026
- Is volgens X zelf aan de hand https://x.com/GlobalAffairs/status/2093130747796148634
RobinHeester29-08-2026 - Wapeniseert?? Dit is een erg onbetrouwbaar bericht. Niet alleen slecht vertaald, maar ook niet controleerbaar.Cas.v28-08-2026
- Niet mijn observatie dat de toeleveringsaanvoer stabiliseert.Cas.v26-08-2026

