AI-aandelen dalen hard, terwijl de omzet groeit: wat speelt er?

Nvidia, Alphabet en Nederlandse chipbedrijven hebben een zwakke oktobermaand achter de rug. De vraag naar AI blijft bij veel ondernemingen groeien, maar beleggers maken zich zorgen over de miljarden die nodig zijn om die groei te financieren. De verschillen tussen chipmakers, cloudbedrijven en softwareleveranciers worden daardoor belangrijker.

De Amerikaanse technologie-index Nasdaq Composite sloot vrijdag 30 oktober met een verlies van 2,86 procent. De S&P 500 daalde 1,82 procent. Reuters koppelt de verkoopdruk aan teleurstellende bedrijfsupdates en zorgen over de terugverdientijd van enorme AI-investeringen.

De verkoopdruk raakt verschillende schakels in de AI-keten. Nvidia en AMD leveren rekenchips, Nederlandse machinebouwers helpen die chips produceren en cloudbedrijven bouwen de datacenters waarin ze draaien. Ze verdienen op verschillende momenten aan dezelfde investeringsgolf en lopen daarbij andere risico’s.

Voor wie AI gebruikt, laten de cijfers zien hoeveel geld achter een chatbot, programmeerassistent of zakelijke AI-agent schuilgaat. Voor beleggers draait de afweging ook om de prijs die zij betalen voor toekomstige winst.

De koersdaling trof in oktober zowel bekende technologiebedrijven als gespecialiseerde leveranciers. Vooral CoreWeave en Nebius, die AI-rekenkracht verhuren, verloren veel terrein. Ook de Nederlandse chipbedrijven ASML, ASM International en Besi sloten de maand duidelijk lager af.

Microsoft en het Duitse softwarebedrijf SAP gingen juist omhoog. De markt behandelt dus niet ieder bedrijf met een AI-verhaal hetzelfde.

De percentages vergelijken de reguliere slotkoersen van 30 september en 30 oktober. Amerikaanse aandelen zijn gemeten in dollars, de genoemde Europese noteringen in euro’s. Dividend en valutaomrekening zijn niet meegenomen. Het rendement voor een Nederlandse belegger met Amerikaanse aandelen kan door de dollarbeweging dus afwijken.

De maandcijfers geven een ander beeld dan een losse handelsdag of een reactie na beurssluiting. Een aandeel kan na goede resultaten enkele procenten stijgen en over de hele maand toch lager eindigen. AI Wereld beschreef eerder hoe Microsoft en Alphabet na hun kwartaalcijfers tegengestelde koersreacties kregen.

Ook de oorzaak van een daling verschilt. Een tegenvallende omzet, lagere winstverwachting, dure financiering of een verandering in het beursklimaat kan allemaal meespelen. Een rode koersgrafiek alleen vertelt niet welk probleem een onderneming heeft.

Bij de grote cloudbedrijven is voorlopig veel groei zichtbaar. Microsoft boekte over het kwartaal tot en met september 92,3 miljard dollar omzet, 19 procent meer dan een jaar eerder. Azure, het cloudplatform waarop bedrijven onder meer AI-toepassingen draaien, groeide met 48 procent.

Microsoft genereerde 58 miljard dollar operationele kasstroom en betaalde 39,4 miljard dollar voor vaste activa, zoals gebouwen en apparatuur. Volgens de financiële toelichting van Microsoft bleef ongeveer 18,6 miljard dollar vrije kasstroom over.

Vrije kasstroom laat zien hoeveel geld na de bedrijfsactiviteiten en de betreffende investeringen resteert. Die maatstaf helpt beoordelen of een bedrijf zijn uitbreiding uit eigen middelen kan dragen. Het is een andere berekening dan de nettowinst.

Bij Google-moederbedrijf Alphabet valt die vergelijking anders uit. Google Cloud groeide in het derde kwartaal met 103 procent naar 30,7 miljard dollar omzet. Toch was de vrije kasstroom over dat kwartaal negatief.

Alphabet genereerde 42,3 miljard dollar operationele kasstroom en investeerde 51,4 miljard dollar in vaste activa. Daardoor kwam de vrije kasstroom uit op min 9,1 miljard dollar, blijkt uit de kwartaalresultaten van Alphabet.

Een bedrijf kan daarbij winstgevend zijn en tegelijkertijd meer investeren dan het aan operationele kasstroom binnenkrijgt. Bij de winstberekening komen de kosten van een datacenter of server vaak verspreid over meerdere jaren terug. De betaling kan eerder plaatsvinden.

Amazon laat opnieuw een sterke cloudgroei zien. Amazon Web Services, meestal afgekort tot AWS, boekte 46 miljard dollar kwartaalomzet, een stijging van 39 procent. De operationele winst van AWS bedroeg 17,8 miljard dollar.

De vrije kasstroom van de gehele Amazon-groep kwam over de laatste twaalf maanden uit op min 42,4 miljard dollar. Dat is nadrukkelijk een jaarperiode, terwijl de genoemde kasstroomcijfers van Microsoft en Alphabet één kwartaal betreffen. Amazon noemt de uitbreiding van AI-infrastructuur als belangrijke oorzaak van de hogere investeringen.

Een negatieve vrije kasstroom bewijst op zichzelf niet dat een investering mislukt. Nieuwe capaciteit kan later inkomsten opleveren. De vraag is hoeveel klanten ervoor betalen, hoe goed de apparatuur wordt benut en of de opbrengsten opwegen tegen bouwkosten, stroom, onderhoud en financiering.

Cloudomzet is bovendien breder dan AI. Via Azure, Google Cloud en AWS draaien ook databases, websites en andere bedrijfsapplicaties. De volledige cloudgroei als AI-omzet presenteren zou het aandeel van kunstmatige intelligentie overschatten.

Voor Nederland heeft de AI-investeringsgolf een concrete industriële kant. ASML, ASM International en Besi leveren apparatuur voor verschillende stappen in de productie van chips. Hun klanten kunnen de machines gebruiken voor geavanceerde AI-processors, maar ook voor andere soorten halfgeleiders.

ASML maakt lithografiemachines waarmee chipfabrikanten patronen op siliciumwafers aanbrengen. Het bedrijf boekte in het derde kwartaal 11,66 miljard euro omzet en 4,96 miljard euro nettowinst, blijkt uit de kwartaalcijfers van ASML.

Bij die winst hoort een relevante bijzonderheid. Financieel directeur Roger Dassen licht toe dat ongeveer 500 miljoen euro voortkomt uit een herwaardering van het belang in Mistral AI. Die waardeverandering moet worden onderscheiden van winst die ASML met machines, onderhoud en upgrades verdient.

ASM International levert onder meer machines die uiterst dunne materiaallagen aanbrengen. Dat is nodig om ingewikkelde chipstructuren nauwkeurig op te bouwen. Volgens het kwartaalrapport van ASM behaalde het bedrijf in het derde kwartaal 1,16 miljard euro omzet, 45 procent meer dan een jaar eerder.

De onderneming verwacht bij gelijkblijvende wisselkoersen in 2027 meer dan 5,7 miljard euro omzet te boeken. AI Wereld legde eerder uit hoe ASM zijn omzetdoel naar voren haalt. Het blijft een verwachting; de machines en bijbehorende omzet moeten nog volgen.

Besi richt zich op assemblage en verbindingstechnieken. Daarmee kunnen fabrikanten verschillende chiponderdelen nauwkeurig combineren. Dat wordt relevanter bij ontwerpen die meerdere onderdelen naast of op elkaar gebruiken.

Volgens de resultaten van Besi steeg de kwartaalomzet met 113,6 procent naar 283,4 miljoen euro. De orders kwamen uit op 342,6 miljoen euro. Sommige leveringen sluiten aan op productiecapaciteit die klanten in de eerste helft van 2027 beschikbaar krijgen. Een ontvangen order is dus niet automatisch omzet van dit kwartaal.

Ook verderop in de keten verschillen de verdienmodellen. Nvidia verkoopt een combinatie van rekenchips, systemen, netwerken en software. Het bedrijf rapporteerde over het tweede kwartaal van boekjaar 2027, dat in juli 2026 eindigde, 96,2 miljard dollar omzet. Daarvan viel 89 miljard dollar binnen Data Center. Dat segment is sterk verbonden met AI-infrastructuur, maar vormt geen gestandaardiseerde meting van uitsluitend AI-omzet.

Broadcom benoemt wel afzonderlijk een bedrag voor AI-halfgeleiders. In het derde kwartaal van zijn boekjaar kwam die omzet uit op 16,7 miljard dollar, tegenover 29,6 miljard dollar totale omzet. Daarmee leverden AI-halfgeleiders ruim de helft van de inkomsten, blijkt uit de financiële publicatie van Broadcom.

De vergelijking maakt duidelijk waarom één ranglijst van AI-bedrijven snel misleidt. Een machinebouwer verkoopt apparatuur aan een chipfabriek, een chipontwerper verkoopt rekenplatforms en een cloudbedrijf verhuurt capaciteit aan gebruikers. Hun omzet ontstaat op andere momenten en vraagt een andere hoeveelheid kapitaal.

De gespecialiseerde AI-cloudbedrijven laten zien hoe zwaar de financiering kan wegen. CoreWeave boekte in het tweede kwartaal 2,58 miljard dollar omzet, 112 procent meer dan een jaar eerder. Daar stond een nettoverlies van 626 miljoen dollar tegenover.

De netto rentelast bedroeg 640 miljoen dollar. Dat blijkt uit de kwartaalresultaten van CoreWeave. Die financiële kosten maken duidelijk waarom omzetgroei alleen onvoldoende is om het bedrijfsmodel te beoordelen.

Daar komt klantconcentratie bij. De drie grootste klanten leverden in dat kwartaal samen 72 procent van de omzet, zo valt te berekenen uit het kwartaalverslag van CoreWeave. Een grote afnemer die zijn plannen wijzigt, kan daardoor aanzienlijke gevolgen hebben.

Bij Nebius, dat zijn hoofdkantoor in Amsterdam heeft, groeide de omzet in het tweede kwartaal van 2026 naar 582 miljoen dollar. De onderneming rapporteerde 2,25 miljard dollar operationele kasstroom, tegenover 5,66 miljard dollar aan aankopen van vaste en immateriële activa. De financiële cijfers van Nebius laten ook zien dat klantvooruitbetalingen de kasstroom ondersteunen.

Vooruitbetalingen kunnen de bouw helpen financieren. Daar staan vervolgens diensten tegenover die het bedrijf nog moet leveren. Om de financiële positie te begrijpen, tellen dus ook de bouwplanning, contractvoorwaarden en verdere kapitaalbehoefte mee.

Naast het bedrijf zelf speelt de beurswaardering een grote rol. Een onderneming kan meer verkopen en meer winst maken, terwijl het aandeel toch daalt als beleggers eerder op een nog sterkere ontwikkeling rekenden.

De koers-winstverhouding helpt dat verschil zichtbaar te maken. Deze verhouding deelt de aandelenkoers door de winst per aandeel. Op basis van de gepubliceerde winst over de laatste twaalf maanden noteerde Nvidia bij de slotstand van 30 oktober rond 26 keer de winst. Palantir noteerde rond 157 keer.

Die twee getallen vormen geen koopadvies. Groei, risico en winstkwaliteit verschillen. Ze laten wel zien dat het etiket AI-aandeel weinig zegt over hoeveel toekomstige groei al in de prijs kan zitten.

Dat geldt ook voor de Nederlandse chipsector. ASML noteerde op de Amsterdamse beurs rond 40 keer de winst over de afgelopen twaalf maanden. Bij de beoordeling van die winst tellen zowel de machineverkopen als de genoemde herwaardering van het Mistral-belang mee.

Een vereenvoudigd rekenvoorbeeld toont wat een veranderende waardering doet. Als de winst per aandeel van een denkbeeldig bedrijf 20 procent stijgt, maar de koers-winstverhouding van 40 naar 30 daalt, komt de berekende aandelenkoers toch 10 procent lager uit. Winstgroei en koerswinst lopen daardoor niet vanzelf gelijk op.

Nieuwe kwartaalcijfers leveren binnenkort meer informatie op. AMD publiceert op 3 november en Nvidia volgt op 17 november. Bij beide bedrijven kunnen de omzet, marges en vooruitzichten laten zien hoeveel van de aangekondigde AI-uitbreiding inmiddels in de resultaten terugkomt.