ASML en Besi dalen terwijl AEX stijgt: AI-beurs raakt verdeeld

De Nederlandse chipbedrijven ASML, ASM International en Besi hebben woensdag opnieuw terrein verloren. Dat gebeurde terwijl de AEX juist 1,3 procent steeg. De Amerikaanse verkiezingsuitslag zorgt voor nieuwe vragen over de toekomst van AI-datacenters. Tegelijkertijd boekte Wolters Kluwer een flinke koerswinst dankzij sterke bedrijfsresultaten, terwijl serverbouwer Supermicro bijna vier keer zoveel omzet draaide als een jaar geleden.

De beurs laat daarmee een opvallende ontwikkeling zien: beleggers behandelen AI-bedrijven steeds minder als één groep. De vooruitzichten voor chipmakers, cloudbedrijven en leveranciers van AI-software lopen uiteen.

Op woensdag 4 november sloot de AEX op 1.136,29 punten, een stijging van 1,3 procent. Bij Nederlandse chipbedrijven was van dat optimisme weinig te merken.

Vooral ASM International kreeg een flinke klap. De leverancier van apparatuur voor chipproductie verloor ruim vijf procent. ASML en Besi gingen eveneens achteruit.

De koersdalingen volgen op een onrustige start van november voor Nederlandse AI-aandelen. Nu komt er een nieuwe factor bij: de politieke toekomst van de Amerikaanse datacenterindustrie.

De Democraten wonnen bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november de meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Ook in staten die belangrijk zijn voor de Amerikaanse datacenterindustrie behaalden Democratische kandidaten overwinningen.

Volgens Reuters leidde dat tot koersdruk bij verschillende bedrijven die betrokken zijn bij de bouw en exploitatie van AI-datacenters.

De reden is vooral politiek. De snelle uitbreiding van datacenters zorgt in de Verenigde Staten voor discussies over energieverbruik, elektriciteitsprijzen en de gevolgen voor lokale gemeenschappen. Nieuwe politieke machtsverhoudingen kunnen ertoe leiden dat projecten aan strengere voorwaarden moeten voldoen.

Ook economen van ING wijzen op dat risico. In het beursverslag van 4 november schrijven zij dat extra hoorzittingen met leiders uit de AI-sector waarschijnlijker worden. Daarnaast kunnen lokale politici proberen de bouw van datacenters in hun kiesdistricten te vertragen.

Dat betekent niet dat nieuwe datacenters nu massaal worden verboden. Het gaat voorlopig om politieke verwachtingen en mogelijke beleidsveranderingen.

Voor de chipindustrie is die onzekerheid wel relevant. De enorme vraag naar rekenkracht vormt een belangrijke motor achter investeringen in geavanceerde chips en productiemachines. Wanneer datacenterprojecten vertraging oplopen, kan dat uiteindelijk gevolgen hebben voor nieuwe bestellingen in de halfgeleiderketen.

Daarbij is het onderscheid belangrijk: ASML, ASM International en Besi bouwen zelf geen AI-datacenters. Ze leveren technologie en apparatuur voor de productie en verwerking van chips. De koersdalingen tonen dus niet aan dat hun klanten al bestellingen hebben geschrapt.

Op Wall Street was hetzelfde onderscheid zichtbaar. Grote technologiebedrijven stegen stevig, terwijl verschillende chipbedrijven achterbleven.

Microsoft won woensdag 6,68 procent en Amazon steeg 6,12 procent. Alphabet eindigde 3,18 procent hoger. Nvidia verloor daarentegen 3,17 procent.

Een mogelijke verklaring is dat beperkingen op nieuwe datacenters niet voor ieder bedrijf hetzelfde betekenen.

Microsoft, Amazon en Alphabet beschikken al over omvangrijke cloudinfrastructuur. Als nieuwe datacenterprojecten moeilijker te realiseren worden, kan bestaande capaciteit schaarser en waardevoller worden. Bovendien kan een lager investeringstempo de druk op toekomstige kasstromen verminderen.

Voor leveranciers van chips en datacenterapparatuur werkt die redenering anders. Zij profiteren juist van ondernemingen die nieuwe infrastructuur blijven bouwen en daarvoor steeds meer hardware bestellen.

Dat is nog geen bewijs dat de wereldwijde vraag naar AI-chips afneemt. Het laat vooral zien dat beleggers kritischer kijken naar de kosten en opbrengsten van de AI-uitbreiding.

Een opvallende winnaar op de Amsterdamse beurs was Wolters Kluwer. Het Nederlandse software- en informatiebedrijf steeg 6,69 procent naar 91,16 euro na de publicatie van zijn negenmaandsresultaten.

Volgens de officiële bedrijfsupdate van 4 november groeide de omzet in de eerste negen maanden van 2026 met 6 procent op autonome basis. De gerapporteerde omzetgroei bedroeg 2 procent.

De terugkerende omzet uit cloudsoftware nam autonoom met 15 procent toe. Inmiddels vertegenwoordigt deze categorie 24 procent van de totale groepsomzet.

Ook publiceerde het bedrijf concrete cijfers over de afname van zijn AI-toepassingen.

Eind september hadden meer dan 400 accountants- en belastingadvieskantoren een abonnement genomen op de agentische AI-modules van CCH Axcess. Deze software is bedoeld om professionele werkprocessen verder te automatiseren.

Daarnaast had Libra, het juridische AI-platform van Wolters Kluwer, medio oktober meer dan 17.000 gebruikerslicenties verkocht in Europa. De software is beschikbaar in tien Europese landen.

In de gezondheidszorg meldde Wolters Kluwer dat meer dan 95 procent van zijn Amerikaanse zakelijke klanten voor het UpToDate Enterprise-platform inmiddels UpToDate Expert AI gebruikt. Internationaal waren bovendien meer dan 2.000 pilotlocaties in 70 landen geactiveerd.

De cijfers maken zichtbaar dat AI niet uitsluitend draait om investeringen in datacenters. Er ontstaat ook een markt voor gespecialiseerde toepassingen binnen bestaande professionele software.

Er is wel een belangrijke kanttekening. De groei van 15 procent bij cloudsoftware is niet volledig aan AI toe te schrijven. Wolters Kluwer verkoopt binnen die categorie ook reguliere software. De afzonderlijke abonnements- en licentiecijfers bieden concretere informatie over de commerciële ontwikkeling van de AI-producten.

Ook bij het Amerikaanse Supermicro zijn de tegenstellingen groot. De fabrikant van AI-servers en datacenterapparatuur publiceerde op 3 november zijn kwartaalresultaten.

De omzet steeg naar 19,9 miljard dollar, tegenover 5 miljard dollar in dezelfde periode een jaar eerder. Dat is bijna een verviervoudiging.

Supermicro is ook voor Nederland relevant. Het bedrijf heeft zijn Europese hoofdkantoor in 's-Hertogenbosch. Vanuit deze vestiging bedient het onder meer de Europese markt.

Ondanks de indrukwekkende omzetgroei sloot het aandeel woensdag 5,70 procent lager op 29,60 dollar.

Een verklaring voor de terughoudendheid van beleggers kan worden gevonden in de w