189 gigawatt: AI-bedrijven willen hun eigen gascentrales bouwen

dinsdag, 25 augustus 2026 om 22:06

Hyperscale AI data center beside a large natural-gas power plant with turbines and electrical infrastructure.

Amerikaanse datacenters hebben medio 2026 meer dan 189 gigawatt aan gasgestookte elektriciteitscapaciteit in ontwikkeling die direct aan datacenters is gekoppeld. Begin 2024 ging het nog om ongeveer 4 gigawatt. Nieuwe cijfers van Global Energy Monitor laten daarmee zien dat de AI-boom niet alleen de vraag naar chips en datacenters verandert, maar ook de manier waarop grote technologiebedrijven hun energievoorziening organiseren.

De opvallendste ontwikkeling is dat datacenters steeds vaker niet wachten op uitbreiding van het openbare elektriciteitsnet. Ontwikkelaars kiezen voor eigen gascentrales op of vlak bij hun locaties, zodat nieuwe rekencapaciteit sneller operationeel kan worden.

Gasplannen voor datacenters groeien van 4 naar 189 gigawatt

De schaal van de omslag is in twee jaar tijd sterk toegenomen. Volgens Global Energy Monitor telt de Verenigde Staten inmiddels 378 gigawatt aan gasgestookte capaciteit in ontwikkeling. Daarvan is 189 gigawatt bedoeld om rechtstreeks in de groeiende elektriciteitsvraag van datacenters te voorzien.

De ontwikkeling verliep bijzonder snel:

Begin 2024 werd ongeveer 4 GW aan gasprojecten voor datacenters gevolgd.
Eind 2025 was dat ongeveer 97 GW.
Medio 2026 is de pijplijn gegroeid tot meer dan 189 GW.
De totale Amerikaanse pijplijn voor nieuwe gascentrales bedraagt inmiddels ongeveer 378 GW.

Dat betekent niet dat alle aangekondigde centrales daadwerkelijk worden gebouwd. Global Energy Monitor rekent projecten mee die zijn aangekondigd, zich in de voorbereidende fase bevinden of al in aanbouw zijn. Een deel kan vertraging oplopen of uiteindelijk worden geschrapt.

De richting van de investeringen is echter duidelijk. In de eerste helft van 2026 groeide de totale Amerikaanse gascapaciteit in ontwikkeling met 50 procent, van 252 naar 378 gigawatt.

Datacenters bouwen energievoorziening achter de meter

De belangrijkste verschuiving zit niet alleen in het gebruikte aantal gigawatts, maar in waar de elektriciteit wordt opgewekt.

WIRED beschrijft hoe datacenterontwikkelaars steeds vaker kiezen voor zogenoemde behind-the-meter-centrales. Dat zijn elektriciteitscentrales die rechtstreeks aan een datacenter leveren in plaats van hun volledige productie eerst via het openbare elektriciteitsnet te sturen.

Daarmee ontstaat feitelijk een private energievoorziening naast het reguliere elektriciteitssysteem.

De belangrijkste reden is snelheid. Nieuwe datacenters hebben soms honderden megawatts tot meerdere gigawatts elektriciteit nodig, terwijl aansluiting op het bestaande netwerk jaren kan duren. Netbeheerders moeten nieuwe hoogspanningsverbindingen, transformatoren en andere infrastructuur bouwen voordat zulke grote afnemers aangesloten kunnen worden.

Een eigen gascentrale kan een deel van die afhankelijkheid verminderen.

De AI-race verandert hyperscalers daardoor steeds meer in energiebedrijven. Wie voldoende GPU's en datacentercapaciteit bezit, heeft daar weinig aan wanneer de benodigde elektriciteit niet op tijd beschikbaar is.

AI-infrastructuur botst met het tempo van het elektriciteitsnet

De explosie van gasprojecten legt een fundamenteel verschil bloot tussen digitale en fysieke infrastructuur.

AI-bedrijven kunnen in relatief korte tijd miljarden investeren in chips, servers en nieuwe datacenterhallen. Elektriciteitsnetten werken met veel langere investeringscycli. Nieuwe transmissielijnen vereisen planning, vergunningen, grond, apparatuur en bouwcapaciteit.

Die mismatch maakt energievoorziening een strategische factor in de AI-concurrentiestrijd.

Het Amerikaanse beleid versterkt die ontwikkeling. WIRED meldt dat de regering-Trump technologiebedrijven heeft aangemoedigd om meer eigen energievoorziening mee te brengen bij de ontwikkeling van datacenters. Grote technologiebedrijven, waaronder Microsoft, Meta, Google en OpenAI, hebben zich aangesloten bij een vrijwillige toezegging rond de financiering van de benodigde energie-infrastructuur.

Het doel is onder meer te voorkomen dat de kosten van nieuwe infrastructuur volledig terechtkomen bij bestaande elektriciteitsgebruikers.

Verenigde Staten kiezen een andere route dan China

De Amerikaanse ontwikkeling krijgt extra betekenis door de vergelijking met China. Volgens The Guardian wordt in de Verenigde Staten inmiddels ongeveer twee keer zoveel nieuwe gasgestookte capaciteit gebouwd als in China. De hoeveelheid Amerikaanse capaciteit die daadwerkelijk in aanbouw is, steeg in de eerste helft van 2026 met 76 procent.

De Verenigde Staten hebben nu ongeveer een derde van alle gascapaciteit die wereldwijd in ontwikkeling is. Als alle 378 gigawatt wordt gerealiseerd, zou de bestaande Amerikaanse gasvloot volgens de analyse met ongeveer twee derde kunnen groeien. De geschatte investeringskosten lopen daarbij op tot meer dan 647 miljard dollar.

Dat maakt energiebeleid onderdeel van de bredere concurrentiestrijd rond AI. Landen concurreren niet meer uitsluitend om geavanceerde chips, modellen en datacenters. Ook beschikbare elektriciteit, transmissiecapaciteit, turbines en vergunningen bepalen hoeveel AI-infrastructuur daadwerkelijk kan worden gebouwd.

Zelfs gasturbines worden een knelpunt

Meer gascentrales bouwen lost bovendien niet automatisch het capaciteitsprobleem op.

Global Energy Monitor signaleert dat de wereldwijde markt voor gasturbines zelf tegen productiegrenzen aanloopt. Fabrikanten hebben orderboeken die volgens de organisatie inmiddels tot rond 2030 gevuld zijn. Bij ongeveer twee derde van de gasprojecten die wereldwijd in ontwikkeling zijn, is nog geen fabrikant voor de apparatuur vastgelegd.

Dat creëert een nieuw knelpunt voor de AI-sector. Eerst werden geavanceerde GPU's het schaarse onderdeel van de AI-infrastructuur. Vervolgens kwamen datacenterlocaties, transformatoren en netaansluitingen onder druk te staan. Nu kan ook de beschikbaarheid van energiecentrales en turbines de snelheid van uitbreiding begrenzen.

De vraag verschuift daardoor van alleen "hoeveel rekenkracht kan een bedrijf kopen?" naar "hoe snel kan het complete fysieke systeem rond die rekenkracht worden gebouwd?"

Gas lost netcongestie op, maar creëert nieuwe risico's

Eigen centrales bieden datacenterbedrijven meer controle over hun energievoorziening, maar verplaatsen tegelijkertijd een deel van het probleem.

Gascentrales kunnen tientallen jaren operationeel blijven. Een investeringsgolf die wordt veroorzaakt door de huidige AI-boom kan daardoor veel langer gevolgen hebben dan de hardware die vandaag in datacenters wordt geïnstalleerd. Servers en AI-chips worden binnen enkele jaren vervangen, terwijl energiecentrales voor een veel langere levensduur worden ontworpen.

Daarnaast ontstaat een economische afhankelijkheid van gasprijzen en van voldoende brandstofinfrastructuur. De keuze voor lokale elektriciteitsproductie vermindert dus de afhankelijkheid van het stroomnet, maar kan nieuwe afhankelijkheden creëren van gaspijpleidingen, turbines en brandstofprijzen.

Ook lokaal kunnen de gevolgen zichtbaar worden. Nieuwe centrales hebben vergunningen nodig en veroorzaken uitstoot, terwijl grote datacenterprojecten tegelijkertijd aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit en soms water vragen. Daardoor wordt de maatschappelijke discussie over AI-infrastructuur steeds vaker ook een discussie over ruimtelijke ordening en energiebeleid.

Netcongestie wordt een grens aan de AI-boom

De Amerikaanse ontwikkeling is ook relevant buiten de Verenigde Staten. Netcongestie speelt eveneens in Europese markten waar nieuwe datacenters, industrie en elektrificatie om beperkte netwerkcapaciteit concurreren.

Een vergelijkbare dynamiek is al zichtbaar in het Verenigd Koninkrijk. The Guardian meldt dat daar 315 datacenters in de wachtrij voor een netaansluiting staan, samen goed voor een aangevraagde capaciteit van ongeveer 73 gigawatt. Twee geplande datacenters onderzoeken daarom eigen gasgestookte energiecentrales.

De bredere infrastructuurvraag wordt daarmee belangrijker dan het energieverbruik van één AI-model. De AI-boom vereist tegelijkertijd chips, grond, koeling, elektriciteitsproductie en transportcapaciteit voor stroom.

De Amerikaanse pijplijn van 189 gigawatt laat zien wat er gebeurt wanneer één onderdeel daarvan niet snel genoeg groeit: technologiebedrijven zoeken een route eromheen. In de Verenigde Staten betekent dat steeds vaker dat het datacenter niet alleen zijn eigen servers meebrengt, maar ook zijn eigen elektriciteitscentrale.

Robin HeesterOprichter

Robin Heester is mede-oprichter van AI Wereld en heeft door de jaren heen meerdere websites, nieuwsbrieven en magazines opgericht. Hij schrijft over technologie, innovatie en de maatschappelijke impact van nieuwe digitale ontwikkelingen.