De haven van de toekomst: digitaal en klimaatneutraal

De haven van Rotterdam verwerkt jaarlijks honderden miljoenen tonnen goederen. Het is een complexe plek waar schepen, treinen, vrachtwagens en binnenschepen samenkomen om producten naar alle hoeken van de wereld te vervoeren. De organisatie achter de haven probeert steeds meer te werken met technologie om processen slimmer te maken en de uitstoot van schadelijke stoffen te verminderen, met het doel uiteindelijk een klimaatneutrale en digitale haven te worden, volgens Computable.

In de Rotterdamse haven lopen logistieke processen op veel verschillende systemen tegelijk. AI en data-analyse worden steeds vaker ingezet om die processen te verbinden. Door real-time informatie over weersomstandigheden en verkeersstromen te verzamelen, kan de planning van schepen en voertuigen soepeler verlopen. Op die manier is het makkelijker om wachttijden te verkorten en het gebruik van brandstof te optimaliseren. Binnen de keten naar het achterland worden digitale applicaties gebruikt waarmee vervoerders kunnen bepalen hoe zij hun lading het beste kunnen vervoeren met zo min mogelijk impact op het milieu. Dit begint bij de terminal in de haven en loopt door tot de distributiecentra bij klanten verderop in Europa.

Deze inzet van technologie is onderdeel van een bredere visie op wat een haven van de toekomst moet zijn. In die visie spelen data en digitalisering een rol bij het voorspellen van toekomstige omstandigheden, het bijsturen van logistieke plannen en het inzichtelijk maken van bottlenecks. Het doel is dat deze digitale oplossingen niet alleen de efficiëntie verbeteren, maar ook helpen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken.

Klimaatneutraliteit is een omvangrijk doel dat niet alleen om logistieke efficiëntie draait. De haven wil in de toekomst zoveel mogelijk energie halen uit duurzame bronnen zoals windparken op zee, zonne-energie en andere hernieuwbare systemen. Dat betekent dat er nieuwe vormen van energieproductie en opslag nodig zijn, maar ook dat bestaande systemen veranderd moeten worden. Door slim gebruik te maken van data en AI kan de wisselwerking tussen productie, distributie en opslag van energie beter gepland worden.

Daarnaast werkt de haven samen met bedrijven en kennisinstellingen aan systemen om energie die nu nog uit fossiele brandstoffen komt, te vervangen door duurzame alternatieven. Denk aan projecten rond waterstof, circulaire grondstoffen en techniek om CO₂ op te vangen en op te slaan. Deze initiatieven passen in bredere Europese en nationale ambities om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken.

Een van de grootste uitdagingen bij het moderniseren van de haven is het delen van data op een veilige en betrouwbare manier. Bedrijven hebben niet altijd dezelfde systemen of belangen, maar door samen aan standaarden en protocollen te werken, kan informatie tussen partijen vloeiender uitgewisseld worden. Dat is belangrijk voor systemen die real-time beslissingen moeten nemen, bijvoorbeeld over het optimale tijdstip van laden of lossen, of de meest duurzame route voor een vrachtwagen.

Het delen van data is niet alleen een technisch vraagstuk. Het vraagt ook om nieuwe vormen van governance, privacybescherming en afspraken over wie toegang heeft tot welke informatie. In die context wordt aandacht besteed aan het ontwikkelen van gezamenlijke digitale infrastructuren en standaarden.

De visie voor de haven van de toekomst is ambitieus. Het beeld is van een plek die niet alleen heel groot is in termen van tonnen goederen, maar ook heel slim in termen van het gebruik van technologie en duurzaamheid. Het gaat om een systeem dat flexibel kan inspelen op veranderingen in de wereldmarkt, geopolitieke verschuivingen en de urgentie van het klimaatvraagstuk. De route daarnaartoe vergt samenwerking tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen en andere betrokkenen.

Door digitalisering, energie-innovatie en samenwerking te combineren wil de haven van Rotterdam een voorbeeld zijn van hoe een logistieke hub van de 21ste eeuw eruit kan zien. Deze ontwikkelingen zijn nog in volle gang en tonen een beweging naar een toekomst die zowel technologisch geavanceerd als milieubewust is.