Franse politie valt kantoor van X binnen in onderzoek

De Franse autoriteiten hebben dinsdag het Parijse kantoor van het sociale netwerk X doorzocht als onderdeel van een lopend onderzoek naar mogelijke strafbare feiten rond de werking van het platform en de kunstmatige-intelligentiedienst Grok. De inval komt voort uit een onderzoek dat in januari 2025 begon en inmiddels is uitgebreid met een reeks ernstige beschuldigingen, waaronder vermeende verspreiding van seksueel expliciete deepfakes, deelname aan de verspreiding van kinderporno, ontkenning van misdaden tegen de menselijkheid en manipulatie van geautomatiseerde gegevenssystemen. Het Franse parket heeft ook Elon Musk en voormalig topvrouw Linda Yaccarino opgeroepen om in april in Parijs te komen verklaren, zo meldde The Verge.

Het onderzoek van het Franse openbaar ministerie begon ruim een jaar geleden na klachten over de algoritmes van X. Er waren zorgen geuit over mogelijke inmenging in politieke processen en over het manipuleren van de manier waarop informatie aan gebruikers wordt gepresenteerd. Wat begon als een relatief beperkte verkenning van mogelijke algoritmische misstanden groeide door nieuwe meldingen uit tot een breed onderzoek naar de activiteiten van het bedrijf en de rol van de AI-chatbot Grok.

In de loop van de tijd hebben aanklagers verschillende zaken toegevoegd aan hun lijst van mogelijke misstanden. Daaronder vallen verdenkingen van het in bezit hebben en verspreiden van strafbare afbeeldingen van minderjarigen en deepfakes die seksueel expliciet zijn. Ook wordt gekeken naar gevallen waarin Grok content zou hebben gegenereerd die in Frankrijk strafbaar kan zijn, zoals uitspraken die erop leken misdaden zoals de Holocaust te ontkennen.

Op dinsdag voerden de cybercrime-eenheid van het Franse parket, de nationale politie en de Europese politiedienst Europol de huiszoeking uit bij het Franse kantoor van X. Daarbij werd gezocht naar bewijsmateriaal en documenten die de verdenkingen kunnen staven. Tegelijkertijd werden oproepen verstuurd aan Elon Musk en Linda Yaccarino om op 20 april vrijwillig te verschijnen voor verhoor in verband met de zaak. Andere werknemers van X worden in diezelfde periode als getuigen gehoord.

De Franse autoriteiten hebben expliciet verklaard dat het onderzoek niet is gericht op willekeurige inspectie maar op het vaststellen of bedrijfsactiviteiten mogelijk hebben geleid tot overtredingen van de wet. De inval markeert een opvallende stap in een lopend juridische proces tegen een van ’s werelds grootste technologiebedrijven.

De Franse aanklagers onderzoeken meerdere potentiële strafbare feiten. Naast de vermeende verspreiding van kinderpornografisch materiaal en deepfakes, kijkt het onderzoek naar mogelijke manipulatie van geautomatiseerde systemen en fraude met betrekking tot gegevensverwerking. Ook wordt de mogelijke betrokkenheid van X-medewerkers als groep onderzocht, wat de ernst van de zaak onderstreept.

Het feit dat de verdenkingen ook de ontkenning van misdaden tegen de menselijkheid omvatten, duidt op de breedte van de zorgen rond de content en functies die op het platform worden aangeboden, en hoe deze worden aangestuurd door algoritmes en AI-diensten.

Musk zelf heeft nog geen uitgebreide publieke reactie op de inval gegeven, maar in eerdere uitlatingen heeft het bedrijf soortgelijke onderzoeken betiteld als politiek gemotiveerd. Franse autoriteiten zeggen echter vast te houden aan de rechtsstaat en te focussen op naleving van de nationale wet.

De inval in Parijs valt samen met andere internationale onderzoeken en acties tegen X en Grok, waaronder parallelle aandacht van Britse en Europese toezichthouders die kijken naar privacy, data-bescherming en de verspreiding van schadelijke content.

In de komende maanden zal worden nagegaan of de aangeklaagde feiten juridisch houdbaar zijn en of er voldoende bewijs is om zaken voor te leggen aan een rechter. De oproepen aan Musk en andere leidinggevenden om te getuigen geven aan dat de Franse autoriteiten de rol van het management in de gebeurtenissen willen onderzoeken.

Het onderzoek kan verstrekkende gevolgen hebben voor hoe grote technologiebedrijven worden gecontroleerd op nationale terreinen en hoe AI-diensten worden beheerd om te voorkomen dat ze strafbare of schadelijke inhoud verspreiden.