Goedemorgen AI: ChatGPT kan betalen, maar niet iedereen zegt 'ja'

OpenAI introduceert een digitale portemonnee waarmee een AI-assistent voor je kan afrekenen. United Airlines houdt zulke assistenten juist buiten zijn boekingssystemen als ze geen toestemming hebben. Verder deze zondag: AI maakt overstappen van Nvidia-chips mogelijk eenvoudiger, Perplexity laat bronpassages aanwijzen en onderzoekers laten een ingenieur meedenken tijdens het ontwerpen.

Goedemorgen! Het is zondag 15 november 2026. We beginnen bij een vraag die steeds concreter wordt: hoeveel mag een AI-assistent namens jou doen? Daarna volgen twee ontwikkelingen die laten zien hoe AI het technische werk achter de schermen verandert, en een onderzoek waarbij menselijke kennis juist centraal staat.

In de nieuwste aflevering bespreken we alle vijf verhalen met extra context en voorbeelden. De podcast gebruikt een AI-stem.

Volg AI Wereld Vandaag op Spotify of luister via Apple Podcasts.

OpenAI kondigde vrijdag ChatGPT Wallet aan. Daarmee kan een persoonlijke AI-assistent een aankoop voorbereiden en afrekenen zonder je echte betaalkaartgegevens te zien.

Dat gaat voorlopig via Dots, de persoonlijke agents van OpenAI. Voordat de betaling doorgaat, controleer je de winkel, de producten, het bedrag en de geselecteerde kaart. Je geeft vervolgens toestemming met bijvoorbeeld gezichtsherkenning of je vingerafdruk.

De eerste uitrol is alleen voor volwassen ChatGPT Pro-abonnees in de VS, met een geschikte Amerikaanse betaalkaart en een Amerikaans factuuradres. Nederlandse gebruikers kunnen de nieuwe Wallet dus nog niet algemeen gebruiken.

OpenAI wil uiteindelijk betalingen mogelijk maken binnen vooraf ingestelde grenzen. Maar in de huidige versie moet de gebruiker iedere aankoop afzonderlijk goedkeuren. Ook kan een webwinkel of betaalprovider een bestelling van een AI-agent nog weigeren. Een bevestiging van de verkoper blijft daarom noodzakelijk.

Dat betalen door AI is niet vanzelfsprekend welkom. United Airlines kondigde op 11 november beperkingen aan voor persoonlijke AI-assistenten die zonder toestemming bij de maatschappij willen boeken of reserveringen aanpassen.

United wijst onder meer op de beveiliging van accounts, mogelijke ongewenste aankopen en het gebruik van spaarpunten. Ook zijn er handelingen waarvoor een reiziger zelf verantwoordelijk is. Bij het inchecken moet iemand bijvoorbeeld verklaren dat de bagage geen verboden gevaarlijke voorwerpen bevat.

De beperkingen gelden voor ongeautoriseerde agents. Het is geen algemeen verbod op het zoeken naar vluchten met AI. De maatschappij wil vooral controle houden over wie er namens reizigers handelt. Daarmee staat haar aanpak tegenover de nieuwe betaalmogelijkheden van OpenAI.

Jarenlang was niet alleen de chip zelf een belangrijke troef van Nvidia, maar ook de software eromheen. Veel AI-systemen gebruiken CUDA, waardoor overstappen naar een andere chipfabrikant specialistisch werk kost.

Volgens berichtgeving over een presentatie van Anthropic hielp het eigen AI-model om rekenkernels voor AMD-chips om te zetten. Een specifieke proef duurde volgens het bedrijf ongeveer drie dagen, waar de traditionele aanpak zes tot twaalf maanden zou vragen.

Dat is een opvallende claim, maar geen onafhankelijk bewijs dat ieder AI-bedrijf in drie dagen zijn volledige infrastructuur kan verplaatsen. Ook prestaties en nauwkeurigheid op de nieuwe hardware moeten worden gecontroleerd.

De concurrentie was deze week ook op de beurs zichtbaar. AI Wereld berekende dat Nvidia tussen 6 en 13 november 12,75 procent verloor, terwijl AMD 18,93 procent steeg en Cerebras 21,23 procent won. Koersbewegingen bewijzen geen direct technisch marktaandeel, maar tonen wel hoeveel belangstelling er voor alternatieven is.

Perplexity lanceerde Decider v1.3, een model dat niet vooral lange antwoorden schrijft, maar informatie classificeert en specifieke passages aanwijst.

De nieuwe functie Locate kan bijvoorbeeld zoeken waar een salaris, certificaat of plaatsnaam in een document staat. Het systeem geeft de passende tekst terug, inclusief de positie in het oorspronkelijke document. Dat maakt het makkelijker om een uitkomst te controleren.

Ontwikkelaars kunnen de modellen via een API gebruiken of de modelbestanden downloaden. Perplexity publiceert een grotere versie en een kleinere, snellere variant. De gemelde prestaties zijn gebaseerd op tests van de maker. Een gevonden passage is bovendien niet automatisch een waarheidsbewijs.

Voor redacties, onderzoekers en bedrijven is vooral interessant dat AI niet alleen een conclusie geeft, maar ook een controleerbare vindplaats kan leveren.

Een constructie kan volgens een computer theoretisch bijzonder sterk zijn, maar in de praktijk moeilijk te produceren. Onderzoekers van MIT ontwikkelden daarom een assistent die tijdens het ontwerpproces gebieden aanwijst die de ingenieur mogelijk wil aanpassen.

De gebruiker kan die onderdelen dikker of dunner maken, waarna het optimaliseren doorgaat. Dat voorkomt dat een ontwerper pas na een lange berekening ontdekt dat de hele vorm opnieuw moet.

In onderzoeksvoorbeelden werd een verbetering van 39 procent in de weerstand tegen knikken gemeten, terwijl de ontwerptijd ongeveer vijftien seconden langer werd. Dat is geen algemene garantie voor bestaande bruggen of gebouwen. Het blijft een onderzoeksaanpak met beperkte bewerkingsmogelijkheden.

De interessante verschuiving: AI helpt niet alleen een eindresultaat maken, maar houdt tijdens het ontwerp ruimte voor menselijke kennis en correcties.

Wat zou jij een AI-assistent laten afrekenen, en welke beslissing wil je absoluut zelf houden? Laat het weten in de reacties.

Volg onze dagelijkse podcast via Spotify of Apple Podcasts, en bekijk eerdere afleveringen op de podcastpagina van AI Wereld.

Fijne zondag!