Nederland moet ruimte blijven maken voor nieuwe datacenters, ondanks de druk op het elektriciteitsnet. Dat stelt Stijn Grove, directeur van de Dutch Data Center Association (DDA), tegenover AI Wereld. Hij waarschuwt dat Nederland anders economisch achterop raakt en afhankelijker wordt van buitenlandse technologiebedrijven.
Tegelijk gebruiken datacenters een flink percentage van de Nederlandse elektriciteit. Hoeveel extra capaciteit is werkelijk nodig, waar moet die komen en wie profiteert daarvan?
Nederland heeft een ingewikkelde verhouding met datacenters. We gebruiken dagelijks de digitale diensten die deze gebouwen mogelijk maken, maar nieuwe bouwplannen roepen regelmatig weerstand op. Omwonenden maken zich zorgen over het landschap, gemeenten worstelen met ruimtegebrek en bedrijven wachten op een aansluiting op het elektriciteitsnet.
De snelle opkomst van kunstmatige intelligentie zet die discussie op scherp. AI vraagt gespecialiseerde chips, krachtige koelsystemen en steeds meer rekenkracht.
Stijn Grove vindt dat het debat over datacenters te vaak vanuit verkeerde aannames wordt gevoerd. Als directeur van de Dutch Data Center Association behartigt hij de belangen van de Nederlandse datacentersector.
AI Wereld legde Grove elf schriftelijke vragen voor over AI, energie, werkgelegenheid en digitale soevereiniteit. Ook reageerde hij op een concept van dit artikel, waarbij hij verschillende cijfers verduidelijkte en aanvullende voorbeelden gaf.
Zijn antwoorden laten zien hoe de sector naar zijn eigen toekomst kijkt. Maar de belangen van datacenterbedrijven zijn niet automatisch dezelfde als die van omwonenden, andere stroomgebruikers of de overheid.
'Het datacenter is eerder een haven dan de lading'
Grove erkent dat er goede redenen zijn om kritisch naar nieuwe datacenters te kijken.
"Onze digitale afhankelijkheid van een beperkt aantal Amerikaanse techbedrijven is een reëel risico, zeker nu technologie nadrukkelijk een geopolitiek instrument is geworden."
Ook schaarste aan stroom, water en ruimte noemt hij legitieme redenen voor discussie. Maar volgens Grove bestaat tegelijkertijd een verkeerd beeld van de rol die datacenters spelen.
"Het grootste misverstand is dat digitaal iets immaterieels zou zijn. Termen als 'cloud' en 'virtueel' suggereren dat alles zweeft, maar digitale infrastructuur is even fysiek als een weg of een waterleiding."
Achter vrijwel iedere digitale dienst staat apparatuur die ergens moet worden ondergebracht. Van bankbetalingen en streaming tot overheidsdiensten, ziekenhuizen en AI-toepassingen.
Grove benadrukt bovendien dat datacenterexploitanten doorgaans niet zelf eigenaar zijn van alle servers en gegevens die in hun gebouwen staan.
"Het datacenter is daarmee eerder te vergelijken met de haven dan met de lading."
Een datacenter levert beveiligde ruimte, stroom, koeling en netwerkverbindingen. Klanten bepalen waarvoor hun computers worden gebruikt.
Dat onderscheid is belangrijk om te begrijpen hoe de sector werkt. Maar voor de elektriciteitsvoorziening maakt het weinig uit wie eigenaar is van de servers: de apparatuur heeft stroom nodig.
Datacenters gebruiken al 4,6 procent van Nederlandse elektriciteit
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek kregen Nederlandse datacenters in 2024 ongeveer 5,1 terawattuur elektriciteit geleverd. Dat was 4,6 procent van het Nederlandse elektriciteitsverbruik.
In 2017 lag dat aandeel nog op ongeveer 1,5 procent.
| Jaar | Aandeel elektriciteitsverbruik |
| 2017 | 1,5% |
| 2021 | 3,3% |
| 2024 | 4,6% |
Bron: CBS. De gegevens over 2024 zijn voorlopig en betreffen datacenters als geheel, niet uitsluitend AI.
De elektriciteitslevering aan datacenters steeg tussen 2021 en 2024 met 37 procent.
Volgens het CBS zijn ongeveer 45 grote datacenters samen verantwoordelijk voor circa 90 procent van de gemeten elektriciteitslevering. Interne serverfaciliteiten van organisaties waarvoor datacenterexploitatie niet de hoofdactiviteit is, vallen buiten deze telling.
Grove verwacht bovendien dat het totale verbruik verder zal toenemen.
"Ik verwacht dat het totale verbruik de komende tien jaar zal stijgen, en het is goed daar realistisch over te zijn. Rekenkracht vraagt energie; het verbruik zal nooit nul worden."
Datacenters worden wel efficiënter. Moderne apparatuur kan meer berekeningen uitvoeren per verbruikte kilowattuur en professionele datacenters gebruiken doorgaans minder ondersteunende energie voor bijvoorbeeld koeling dan oudere serverruimtes.
Maar wanneer de vraag naar rekenkracht sneller groeit dan de efficiëntiewinst, stijgt het totale verbruik alsnog.
Die ontwikkeling beperkt zich niet tot Nederland. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) voorziet wereldwijd een sterke toename van de elektriciteitsvraag van datacenters.
Groene stroom helpt, maar lost netcongestie niet vanzelf op
Grove benadrukt dat de sector vrijwel alle elektriciteit duurzaam inkoopt. Hij noemt een aandeel van 99,9 procent.
Dat cijfer komt uit sectorgegevens. Het is belangrijk om daarbij onderscheid te maken tussen de contractuele inkoop van duurzame elektriciteit en de fysieke levering op ieder moment.
Datacenters kunnen langlopende overeenkomsten afsluiten met wind- en zonneparken. Daarmee kunnen zij bijdragen aan de financiering van nieuwe duurzame energieprojecten.
Maar een contract voor groene stroom betekent niet dat de elektriciteit altijd zonder beperkingen naar het datacenter kan worden getransporteerd.
Dat brengt de discussie bij een tweede probleem: de locatie van grote stroomverbruikers.
Grove wijst erop dat Nederland steeds meer duurzame elektriciteit op zee opwekt, terwijl de transportcapaciteit van het landelijke elektriciteitsnet beperkt is.
Volgens hem vraagt netbeheerder TenneT daarom aandacht voor de vestiging van nieuwe grote stroomgebruikers in kustgebieden, waar elektriciteit van windparken aan land komt.
Die gedachte sluit aan bij onderzoek van TenneT dat het kabinet in 2026 aan de Tweede Kamer stuurde. Daaruit blijkt dat in bepaalde kustgebieden aanvullende elektriciteitsvraag nodig kan zijn om toekomstige grote hoeveelheden opgewekte stroom goed in het systeem in te passen.
Dat betekent overigens niet dat er op zulke locaties op ieder moment een stroomoverschot beschikbaar is of dat elk datacenter daar zonder extra netinvesteringen kan worden aangesloten.
Wel laat het zien waarom de plaats van een datacenter minstens zo belangrijk kan zijn als zijn stroomverbruik.
Woningen en datacenters concurreren soms om netcapaciteit
Waarom zou Nederland nieuwe datacenters toestaan terwijl woningbouwprojecten en bedrijven wachten op elektriciteit?
Grove vindt dat die tegenstelling te eenvoudig wordt voorgesteld.
"Schaarste dwingt tot keuzes, en die keuzes moeten zorgvuldig worden gemaakt. Ik zou de vraag echter niet willen formuleren als woningen óf datacenters."
Hij wijst erop dat woningen doorgaans op laagspanningsnetten zijn aangesloten, terwijl grote datacenters vaak een aansluiting op een hoger spanningsniveau nodig hebben.
Dat is technisch relevant. Een capaciteitsprobleem in een woonwijk hoeft niet rechtstreeks samen te hangen met een nieuwe aansluiting voor een datacenter.
Maar de verschillende onderdelen van het elektriciteitsnet zijn wel met elkaar verbonden. Schaarste op hogere netvlakken kan gevolgen hebben voor meerdere groepen gebruikers.
Vanwege die schaarste heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een maatschappelijk prioriteringskader vastgesteld.
Daarin krijgen onder voorwaarden projecten die netcongestie verminderen en bepaalde maatschappelijk belangrijke functies voorrang. Denk aan woningbouw, ziekenhuizen, onderwijs en veiligheidsvoorzieningen.
Commerciële datacenters krijgen niet automatisch voorrang omdat zij onderdeel zijn van de digitale infrastructuur.
Dat onderscheid maakt de maatschappelijke afweging zichtbaar. Grove benadrukt het strategische belang van digitale capaciteit, maar de overheid moet bepalen welke concrete projecten bij schaarste prioriteit verdienen.
'Technisch kan een hoop, maar de wil in Den Haag is er nog te weinig'
Volgens Grove kunnen datacenters meer doen dan alleen elektriciteit verbruiken. De sector zou ook kunnen helpen om het elektriciteitsnet efficiënter te benutten.
Hij pleit vooral voor een andere locatiekeuze.
"De grootste structurele bijdrage ligt echter in de locatiekeuze: bouwen waar de stroom aanlandt, in plaats van stroom over grote afstand te transporteren naar waar datacenters toevallig staan."
Daarnaast ziet hij mogelijkheden in eigen onderstations, flexibele aansluitcontracten en andere vormen van samenwerking met netbeheerders.
Grove verwijst naar een concreet voorbeeld in de Haarlemmermeer. Volgens hem wist een datacenter daar in twee jaar een eigen onderstation te realiseren, terwijl netbeheerder Liander voor een vergelijkbare ontwikkeling ongeveer dertien jaar nodig had.
Die vergelijking is afkomstig van Grove. De exacte projecten, doorlooptijden en onderlinge vergelijkbaarheid zijn niet onafhankelijk vastgesteld.
Het voorbeeld illustreert wel het punt dat hij wil maken: volgens de sector kunnen private investeringen en andere aansluitvormen helpen bij het sneller ontwikkelen van infrastructuur.
Ook verwijst Grove naar het programma Slim met Stroom. Daarin heeft de sector naar eigen zeggen samen met netbeheerders ongeveer vijftien maatregelen voorgesteld om beschikbare netcapaciteit slimmer te benutten.
Hij is kritisch op de voortgang bij de overheid.
"Technisch kan een hoop maar de wil in Den Haag is er nog te weinig."
Dat is een stevige beschuldiging. De vraag is welke maatregelen op korte termijn daadwerkelijk uitvoerbaar zijn, wat ze kosten en waarom ze nog niet of slechts gedeeltelijk worden toegepast.
Niet alle voorstellen vragen uitsluitend om politieke goedkeuring. Technische veiligheid, netstabiliteit, financiering en de gevolgen voor andere stroomgebruikers spelen eveneens een rol.
Maar Groves voorbeelden maken duidelijk dat de discussie niet alleen hoeft te gaan over het bouwen of tegenhouden van nieuwe datacenters. Ook de manier waarop ze worden aangesloten en gebruikt, verdient aandacht.
'AI markeert een trendbreuk'
Over één ontwikkeling bestaat weinig discussie: de opkomst van kunstmatige intelligentie verandert de technische eisen aan datacenters.
"AI markeert een trendbreuk, geen geleidelijke voortzetting van de cloud."
Het trainen van grote AI-modellen vraagt gespecialiseerde chips, intensieve koeling en veel vermogen op één locatie.
Het dagelijks gebruiken van die modellen, ook wel inference genoemd, stelt deels andere eisen. Voor toepassingen waarbij snelle reacties belangrijk zijn, kunnen de afstand tussen gebruiker en rekenkracht en de kwaliteit van netwerkverbindingen een rol spelen.
Maar hoeveel extra capaciteit heeft Nederland daadwerkelijk nodig?
Daarvoor is het belangrijk om verschillende cijfers uit elkaar te houden.
In zijn oorspronkelijke schriftelijke antwoorden noemde Grove ongeveer 863 megawatt opgesteld IT-vermogen. Na inzage in het conceptartikel verduidelijkt hij dat dit cijfer betrekking had op commerciële datacenters exclusief hyperscalers.
Het bredere totaal ligt hoger.
Volgens State of the Dutch Data Centers 2026 beschikte de Nederlandse datacentermarkt eind 2025 over ruim 1,5 gigawatt IT-vermogen, inclusief de hyperscalers die niet in de kleinere afbakening zijn opgenomen.
Het gaat dus om verschillende marktsegmenten, niet om een fout van 863 tegenover 1.500 megawatt.
Het brancheonderzoek verwacht in zijn basisscenario een groei naar ongeveer 2,8 gigawatt in 2031. In een gunstiger scenario wordt ongeveer 3,2 gigawatt voorzien, terwijl een restrictiever scenario uitkomt op circa 2,1 gigawatt.
Dit zijn prognoses van de branche, geen vastgestelde uitkomsten.
Is 4,5 gigawatt in 2035 wel realistisch?
De Europese Commissie wil via haar voorstel voor de Cloud and AI Development Act dat de datacentercapaciteit in de Europese Unie binnen vijf tot zeven jaar minstens verdrievoudigt.
Als het huidige Nederlandse niveau van ruim 1,5 gigawatt rekenkundig wordt verdrievoudigd, komt dat neer op ongeveer 4,5 gigawatt.
Maar dat is geen afzonderlijk door de EU vastgestelde doelstelling voor Nederland, en evenmin de officiële Nederlandse groeiprognose van de DDA.
Grove benadrukt in zijn aanvullende reactie dat de sector zelf niet verwacht dat Nederland dat niveau binnen de genoemde periode zal bereiken.
Zijn eigen brancheonderzoek gaat voor 2031 immers uit van aanzienlijk minder capaciteit.
De Europese ambitie schetst dus vooral de omvang van de internationale ontwikkeling. Hoeveel Nederland daarvan kan of wil huisvesten, is een afzonderlijke beleidsvraag.
Daarbij is ook relevant voor welke toepassingen die nieuwe capaciteit nodig is.
Niet alle AI-rekenkracht hoeft in Nederland te staan. Voor sommige toepassingen zijn lokale verwerking, lage vertraging, beschikbaarheid of juridische controle wel degelijk belangrijk.
Een nationale uitbreidingsstrategie vraagt daarom meer dan het simpelweg overnemen van Europese groeipercentages.
'Met de capaciteit verdwijnen ook investeringen en kennis'
Wat gebeurt er als Nederland voorlopig nauwelijks nieuwe datacenters toestaat?
Volgens Grove zullen gewone Nederlanders daar niet onmiddellijk veel van merken. De effecten worden volgens hem vooral op langere termijn zichtbaar.
"Wordt die rekenkracht niet hier gerealiseerd, dan verplaatst zij zich naar Duitsland, Ierland of de Verenigde Staten. Met de capaciteit verdwijnen ook investeringen, kennis en een deel van ons toekomstige verdienvermogen."
Voor Nederlandse bedrijven die betrouwbare digitale infrastructuur nodig hebben, kan het gebrek aan beschikbare capaciteit een probleem worden.
Ook Europese cloudbedrijven hebben ruimte nodig om hun dienstverlening uit te breiden en internationaal te concurreren.
Daarbij maakt de locatie soms veel uit. Voor toepassingen met strikte eisen aan beschikbaarheid, gegevensbescherming of vertraging kan lokale infrastructuur voordelen hebben.
Maar andere digitale diensten kunnen vanuit buitenlandse datacenters worden geleverd, zonder dat de bijbehorende ondernemingen of werknemers automatisch uit Nederland verdwijnen.
De economische gevolgen van een bouwstop hangen daarom af van het type datacenter en de partijen die de capaciteit gebruiken.
Hoeveel banen en miljarden levert de sector op?
Volgens de door Grove aangeleverde sectorcijfers werken ongeveer 6.070 voltijdsequivalenten direct in Nederlandse datacenters. Voor 2030 werd een groei naar 7.710 geraamd.
Inclusief toeleveranciers noemt hij ongeveer 13.000 voltijdbanen.
Ook de bouwsector, installateurs, beveiligingsbedrijven en onderhoudsbedrijven profiteren van investeringen in nieuwe faciliteiten.
Grove vindt echter dat de belangrijkste economische opbrengst buiten de datacenters zelf ligt.
"Belangrijker nog is dat de economische waarde vooral elders in de economie neerslaat."
Hij noemt onder meer ziekenhuizen, banken, logistieke bedrijven en Nederlandse ondernemingen als ASML, Adyen en Booking.com.
In zijn aanvullende reactie benadrukt Grove dat digitale infrastructuur de basis vormt voor grote delen van de economie.
"Echter zonder die infrastructuur is er geen economie."
Dat is stevig geformuleerd, maar zijn onderliggende argument is relevant. Infrastructuur levert niet alleen waarde op via de mensen die eraan werken. Zij maakt ook andere economische activiteiten mogelijk.
Een elektriciteitsnet, haven of internetverbinding kan veel meer bedrijvigheid ondersteunen dan zijn eigen directe werkgelegenheid doet vermoeden.
Toch is het belangrijk om de economische cijfers zorgvuldig te interpreteren.
Grove verwijst naar onderzoek van Ecorys waarin een directe economische bijdrage van 15,8 miljard euro en een indirecte bijdrage van 8,4 miljard euro worden genoemd.
Die bedragen hebben betrekking op de bredere Nederlandse digitale infrastructuur. Daaronder vallen ook andere activiteiten dan datacenterexploitatie.
Bovendien maakt Ecorys zelf onderscheid tussen de economische waarde van de infrastructuursector en de aanvullende economische activiteit die dankzij het gebruik van die infrastructuur mogelijk wordt.
De bedragen kunnen daarom niet volledig worden toegeschreven aan datacenters alleen.
Dat maakt hun belang niet ongedaan. Het betekent wel dat de waarde van een nieuw datacenter afzonderlijk moet worden beoordeeld, met aandacht voor de gebruikers, investeringen, werkgelegenheid en maatschappelijke kosten.
Drinkwater: de cijfers zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar
Grove vindt dat het watergebruik van datacenters regelmatig verkeerd wordt voorgesteld.
Hij verwijst naar een aandeel van ongeveer 0,09 procent van het Nederlandse drinkwatergebruik.
Volgens een CBS-verkenning schommelde het drinkwatergebruik van Nederlandse datacenters tussen 2018 en 2022 rond de 900.000 kubieke meter per jaar.
Recentere gegevens laten een lager absoluut bedrag zien voor een anders afgebakende groep.
In Kamerantwoorden van 5 oktober 2026 staat dat datacenters die onder de Europese rapportageplicht vallen in 2025 gezamenlijk ongeveer 2,3 miljoen kubieke meter water gebruikten, waarvan circa 376.000 kubieke meter drinkwater.
Grove wijst erop dat die 376.000 kubieke meter aanzienlijk lager ligt dan het oudere CBS-cijfer.
Maar uit die vergelijking kan niet worden geconcludeerd dat het Nederlandse drinkwatergebruik van datacenters daadwerkelijk in dezelfde verhouding is gedaald.
De cijfers hebben betrekking op verschillende jaren en deels verschillende groepen datacenters. Bovendien omvat het totale watergebruik ook andere soorten water dan drinkwater.
Voor een betrouwbare vergelijking is een consistente afbakening nodig.
Daar komt de beschikbaarheid van openbare gegevens bij.
Op 30 september berichtte de NOS, op basis van onderzoek van onder meer Trouw en Lighthouse Reports, dat veel datacenters onvoldoende inzicht geven in hun energie- en watergebruik.
Datacenters met minimaal 500 kilowatt geïnstalleerd IT-vermogen moeten onder Europese regelgeving jaarlijks gegevens rapporteren. Maar niet alle informatie is op locatieniveau publiek beschikbaar.
Grove zegt voorstander te zijn van transparantie: "Wat transparantie betreft: die verwelkomen wij."
Hij ziet ook een Europees duurzaamheidslabel als mogelijke volgende stap.
Daar ligt een concrete toets voor de sector. Wie wil dat omwonenden en gemeentebesturen nieuwe datacenters accepteren, moet duidelijk kunnen uitleggen hoeveel energie en water de locatie gebruikt en welke gevolgen dat heeft.
Lees ook
Restwarmte kan woningen verwarmen, maar wie moet het regelen?
Datacenters produceren voortdurend warmte. Die kan onder bepaalde voorwaarden worden gebruikt voor het verwarmen van woningen, kantoren en industriële processen.
Volgens Grove gebeurt dat nog onvoldoende.
"De beperkende factor is niet de beschikbaarheid van warmte, maar de koppeling aan een warmtenet."
Datacenters en warmtenetten worden vaak afzonderlijk ontwikkeld, met verschillende investeringen, locaties en planningen.
Dat de techniek kan werken, blijkt onder meer in Groningen. Daar benut WarmteStad restwarmte van datacenter QTS als onderdeel van zijn warmtevoorziening.
Maar niet ieder datacenter ligt dicht bij een bestaand warmtenet.
Grove vindt daarom dat een exploitant niet verplicht kan worden om de afzet van restwarmte volledig zelfstandig te realiseren.
"Een harde verplichting om warmte daadwerkelijk af te zetten, acht ik niet doelmatig: een datacenter kan het bestaan van een warmtenet niet afdwingen."
In zijn aanvullende reactie benadrukt hij bovendien dat de overheid onder de nieuwe warmtewetgeving de leidende rol krijgt bij de ontwikkeling van warmtenetten.
Dat sluit aan bij de Wet collectieve warmte, die naar verwachting op 1 januari 2027 grotendeels in werking treedt.
Gemeenten krijgen daarin meer regie over collectieve warmtevoorzieningen. Ook krijgt publiek eigendom een belangrijke rol in het beheer van nieuwe warmtenetten.
De verantwoordelijkheid voor warmtenetten ligt daarmee niet uitsluitend bij particuliere datacenterexploitanten.
Dat neemt niet weg dat nieuwe datacenters tijdig duidelijkheid moeten geven over de beschikbare restwarmte, de temperatuur, de continuïteit van de levering en de mogelijkheden om deze te benutten.
Wanneer restwarmte wordt aangevoerd als voordeel van een nieuw datacenter, is het relevant om te weten hoe realistisch de daadwerkelijke toepassing is.
'Schijnsoevereiniteit': wordt Nederland onafhankelijker van meer datacenters?
Misschien wel het belangrijkste argument van Grove gaat over digitale soevereiniteit.
Nederland en Europa willen minder afhankelijk worden van Amerikaanse technologiebedrijven. Daarvoor zijn volgens hem voldoende Europese cloudbedrijven en eigen infrastructuur nodig.
"Wie strategische autonomie nastreeft en tegelijkertijd elk nieuw datacenter afwijst, creëert in feite schijnsoevereiniteit."
Een land dat zelfstandig digitale diensten wil kunnen aanbieden, heeft inderdaad toegang nodig tot de onderliggende infrastructuur.
Maar een datacenter op Nederlandse bodem leidt niet automatisch tot Nederlandse of Europese zeggenschap.
Een gebouw kan eigendom zijn van een Europese exploitant, terwijl de computers, software en AI-modellen door Amerikaanse technologiebedrijven worden beheerd.
Grove erkent dat zelf: "Wie uiteindelijk zeggenschap heeft, wordt bepaald door het eigendom van systemen, de herkomst van de dienstverlener, contractuele afspraken en het toepasselijk recht, niet uitsluitend door de locatie." Dat is een belangrijk onderscheid.
Meer Nederlandse datacenters kunnen bijdragen aan Europese autonomie wanneer zij Europese aanbieders helpen groeien, organisaties meer keuze geven en ongewenste afhankelijkheden verminderen.
Maar wanneer de nieuwe capaciteit vooral wordt gebruikt door dezelfde grote Amerikaanse cloudbedrijven, is het effect op de digitale onafhankelijkheid minder vanzelfsprekend.
Nederland heeft daarom meer nodig dan extra serverruimte. Het gaat ook om eigen aanbieders, technologie, toegang tot gegevens en de mogelijkheid om daadwerkelijk van leverancier te wisselen.
Grove vindt dat de Nederlandse overheid daarin consequenter moet zijn. Hij wijst op de tegenstelling tussen gemeenten die nieuwe datacenters beperken en de Rijksoverheid die lange tijd op grote schaal Amerikaanse clouddiensten afnam.
De overheid heeft haar cloudbeleid in 2026 aangescherpt vanwege zorgen over buitenlandse afhankelijkheid.
De vraag wordt daarmee niet alleen waar Nederland datacenters bouwt, maar ook welke partijen de capaciteit uiteindelijk gebruiken.
'Een datacenter dient zich te gedragen als een goede buur'
Voor omwonenden van een nieuw datacenter blijft de discussie over Europese digitale onafhankelijkheid vaak abstract.
Zij krijgen vooral te maken met een groot gebouw, veranderingen in het landschap, bouwverkeer en mogelijke gevolgen voor lokale voorzieningen.
Wat moet een datacenter volgens Grove daarvoor teruggeven?
"Maatschappelijk draagvlak is geen gegeven; het moet worden verdiend. Een datacenter dient zich te gedragen als een goede buur, niet alleen als een grote afnemer van het stroomnet."
Hij noemt vijf onderwerpen waarop de sector volgens hem verantwoordelijkheid moet nemen: restwarmte, lokale werkgelegenheid en opleidingen, zorgvuldige landschappelijke inpassing, transparantie en bijdragen aan het energiesysteem.
Grove staat open voor voorwaarden vanuit de overheid, maar wil dat die zoveel mogelijk landelijk worden vastgelegd.
Volgens hem ontstaat anders een onoverzichtelijke situatie waarin iedere gemeente andere eisen stelt.
Landelijke afspraken kunnen investeerders duidelijkheid geven. Tegelijkertijd verschillen de gevolgen van datacenters per locatie.
Een groot datacenter in een industriegebied heeft andere ruimtelijke en maatschappelijke effecten dan een gebouw direct naast woningen of in een gebied waar water schaars is.
Daarom blijft een lokale beoordeling noodzakelijk, ook als landelijke regels voor meer uniformiteit zorgen.
Twintig datacenterzones en snellere vergunningen
AI Wereld legde Grove tot slot een hypothetische vraag voor.
Stel dat hij niet langer de datacentersector vertegenwoordigt, maar als onafhankelijk adviseur de Nederlandse regering mag adviseren over de verdeling van schaarse energie en ruimte. Zou hij dan nog steeds voor meer datacenters pleiten?
Zijn antwoord is duidelijk: "Ja, zij het onder duidelijke voorwaarden en niet op iedere locatie."
Grove schetst een Nederlandse datacentersector met ongeveer twintig aangewezen zones, bij voorkeur op plaatsen waar energie beschikbaar is of waar nieuwe infrastructuur efficiënt kan worden ontwikkeld.
Ook wil hij vergunningprocedures versnellen van ongeveer vijf jaar naar twaalf maanden.
Verder zouden datacenters volgens hem nauwer moeten samenwerken met energiebedrijven. Restwarmte, flexibele stroomcontracten en langlopende overeenkomsten voor duurzame elektriciteit moeten een grotere rol krijgen.
Grove wil daarnaast een sterkere Europese cloudsector, ondersteund door overheden die hun inkoopmacht gebruiken om ongewenste buitenlandse afhankelijkheden te verminderen.
Dat zijn concrete voorstellen die passen bij verschillende bestaande beleidsvragen.
Maar een nieuwe locatie aanwijzen maakt het elektriciteitsnet nog niet groter. En snellere vergunningprocedures zijn alleen verantwoord wanneer de gevolgen voor de omgeving zorgvuldig worden beoordeeld.
De vraag is daarom niet alleen hoe Nederland datacenters sneller kan bouwen, maar ook welke projecten daadwerkelijk prioriteit verdienen.
Lees ook
Meer datacenters, maar niet tegen iedere prijs
Grove sluit zijn schriftelijke antwoorden af met een duidelijke boodschap aan de Nederlandse overheid.
"De werkelijke keuze is niet óf deze datacenters er komen, maar of zij hier staan, onder onze regels, of elders", zegt Grove.
Die uitspraak vat zijn visie goed samen.
De internationale vraag naar rekenkracht laat zich niet tegenhouden door Nederlandse landsgrenzen. Als Nederland weinig nieuwe capaciteit toestaat, kunnen bedrijven ervoor kiezen elders te bouwen.
Maar dat betekent niet dat ieder datacenter dat internationaal wordt ontwikkeld ook een geschikte plek in Nederland heeft.
De overheid moet rekening houden met meerdere belangen: digitale ontwikkeling, energievoorziening, woningbouw, industrie, natuur en de leefomgeving.
Grove heeft een belangrijk punt wanneer hij benadrukt dat de digitale economie afhankelijk is van fysieke infrastructuur. Zijn aanvullende voorbeelden laten bovendien zien dat de sector niet uitsluitend naar het verbruik van stroom kijkt, maar ook naar manieren om infrastructuur sneller te bouwen en slimmer te gebruiken.
Tegelijkertijd zijn de maatschappelijke voordelen van extra datacentercapaciteit niet voor iedere locatie gelijk. De economische opbrengst, werkgelegenheid, netbelasting, waterbehoefte en bijdrage aan Europese autonomie verschillen per project.
Nederland hoeft daarom niet simpelweg vóór of tegen nieuwe datacenters te kiezen. Het moet bepalen welke capaciteit werkelijk nodig is, voor welke gebruikers en onder welke voorwaarden. Er moeten keuzes worden gemaakt, hoe dan ook.
Robin HeesterOprichter
Robin Heester is mede-oprichter van AI Wereld en heeft door de jaren heen meerdere websites, nieuwsbrieven en magazines opgericht. Hij schrijft over technologie, innovatie en de maatschappelijke impact van nieuwe digitale ontwikkelingen.
Populair nieuws
Laatste reacties
- Hi! In de eerste zin van het artikel geven we aan dat het gaat om wat Ouders & Onderwijs vindt. Ik denk ook niet dat die organisatie voor alle ouders spreekt.RobinHeester10-11-2026
- Ik verbaas mij er over, dat het hier gebracht wordt alsof een onbekende organisatie als "ouders & onderwijs". Namens alle ouders spreekt. Ik als ouder van een dichter op de basisschool en persoonlijk zeer ervaren met AI, ben er op tegen dat AI op de basisschool aanwezig is. Ik deel de mening van deze organisatie dan ook helemaal niet en ondersteun het verbod volledig.wwigman10-11-2026
- Haha! Je bent gelukkig niet de enige hoor. Wel een van de weinige die reageert. :)RobinHeester30-09-2026
- Toch wel leuk wat je in elkaar hebt gezet🙃 volgens mij ben ik de enige lezer!Cas.v28-09-2026
- Kan inderdaad allebei waar zijnRobinHeester09-09-2026
- De Chinese AGI is een bedreiging voor de westerse democratie? En een US AGI niet? Er is nauwelijks meer sprake van democratie in de US. Ik vraag me af of het iets uitmaakt waar de eerste AGI het ‘levenslicht’ ziet. Op het moment dat een AGI werkt trekt het zich waarschijnlijk niets aan van locatie en onttrekt het zich aan iedere controle. Hoe een AGI gaat acteren is een filosofische (of Darwinistische?) vraag. Zo lang als een AGI mensen nodig heeft zal ze deze gebruiken, daarna…markvanbijnen09-09-2026
- Wie zijn die experts die dat beweren??Cas.v09-09-2026
- Is volgens X zelf aan de hand https://x.com/GlobalAffairs/status/2093130747796148634RobinHeester29-08-2026
- Wapeniseert?? Dit is een erg onbetrouwbaar bericht. Niet alleen slecht vertaald, maar ook niet controleerbaar.Cas.v28-08-2026
- Niet mijn observatie dat de toeleveringsaanvoer stabiliseert.Cas.v26-08-2026