Kabinet waarschuwt voor EU digitale omnibus rond AI en privacy

Kabinet waarschuwt dat een nieuw Europees omnibuswetsvoorstel de bescherming van privacy en grondrechten onder druk kan zetten. Het kabinet stelt kritische vragen over een zogenoemde digitale omnibus die bestaande regels voor kunstmatige intelligentie, data, cybersecurity en privacy wil stroomlijnen. Dat blijkt uit berichtgeving van Gemeente.nu op 6 januari 2026.

De Nederlandse regering steunt het doel om regeldruk voor bedrijven te verminderen. Tegelijk wil het kabinet vasthouden aan eerder vastgestelde maatschappelijke doelen. Ook benadrukt het dat grondrechten, zoals privacybescherming, niet mogen verwateren door nieuwe Europese wetgeving.

Er worden ondeer andere kamervragen over gesteld.

De digitale omnibus is een verzamelwetsvoorstel van de Europese Commissie. Het voorstel moet meerdere bestaande en geplande regels samenbrengen in één samenhangend kader. Het gaat onder meer om wetgeving rond kunstmatige intelligentie, datagebruik, digitale veiligheid en privacybescherming.

Volgens de Europese Commissie moet deze aanpak bedrijven meer duidelijkheid geven. Ook wil Brussel innovatie stimuleren door overlap en administratieve lasten te verminderen. Vooral technologiebedrijven en ontwikkelaars van AI-systemen zouden hiervan profiteren.

Nederland erkent dat doel. Het kabinet ziet dat bedrijven worstelen met complexe regelgeving. Toch stelt het dat vereenvoudiging niet mag leiden tot afzwakking van fundamentele rechten.

Een gevoelig onderdeel van het voorstel betreft het gebruik van persoonsgegevens voor het trainen van AI-modellen. In de digitale omnibus wordt verkend of bedrijven onder het criterium “gerechtvaardigd belang” eenvoudiger data mogen inzetten voor kunstmatige intelligentie.

Volgens het kabinet vraagt dit om grote zorgvuldigheid. Zeker wanneer het gaat om gevoelige persoonsgegevens, zoals medische data of informatie over politieke voorkeuren, ziet Nederland risico’s. Het kabinet vreest dat ruimere interpretaties van gerechtvaardigd belang de bescherming van burgers kunnen ondermijnen.

De regering benadrukt dat bestaande doelen van privacywetgeving, zoals vastgelegd in de Algemene verordening gegevensbescherming, overeind moeten blijven. Efficiëntere regels mogen volgens Nederland nooit betekenen dat burgers minder controle krijgen over hun data.

Nederland positioneert zich nadrukkelijk als voorstander van innovatie met duidelijke grenzen. Het kabinet steunt minder administratieve lasten voor ondernemers, inclusief startups en AI-bedrijven. Tegelijk wil het voorkomen dat grote technologiebedrijven via soepelere regels meer macht krijgen over data van burgers.

Volgens ingewijden kijkt Nederland kritisch naar de balans tussen economische groei en maatschappelijke bescherming. Het kabinet wil voorkomen dat de digitale omnibus vooral in het voordeel werkt van grote marktpartijen, terwijl burgers en kleinere organisaties risico lopen.

Die houding past binnen een bredere Europese discussie over de rol van kunstmatige intelligentie. AI biedt kansen voor efficiëntie, zorg, mobiliteit en veiligheid. Tegelijk groeit de zorg over surveillance, datamisbruik en discriminerende algoritmes.

De digitale omnibus bevindt zich nog in een vroeg stadium. De komende maanden volgen onderhandelingen tussen lidstaten, het Europees Parlement en de Europese Commissie. Nederland wil in die gesprekken invloed uitoefenen op de uiteindelijke vorm van het voorstel.

Het kabinet pleit daarbij voor heldere definities, sterke waarborgen en handhaafbare regels. Vooral op het gebied van AI en data wil Nederland voorkomen dat juridische grijze gebieden ontstaan.

Of de Europese Unie erin slaagt om innovatie en grondrechten in balans te brengen, zal afhangen van de politieke keuzes die nu worden gemaakt. Voor Nederland staat vast dat vereenvoudiging niet ten koste mag gaan van vertrouwen in digitale technologie.