KPMG: vertrouwen in AI groeit, maar mensen blijven skeptisch

KPMG signaleert dat het vertrouwen van Nederlanders in kunstmatige intelligentie (AI) in 2025 sterker groeit dan ooit, terwijl de samenleving tegelijkertijd duidelijke grenzen stelt aan hoe ver AI mag gaan. Dat blijkt uit de Nationale AI-vertrouwensmonitor 2025, een grootschalig onderzoek onder ruim duizend Nederlanders die bekend zijn met AI.

Het gemiddelde vertrouwenscijfer komt uit op 5,8, hoger dan in voorgaande jaren, maar nog altijd te laag voor blind vertrouwen.

Het onderzoek, uitgevoerd door KPMG in samenwerking met Ipsos I&O, laat zien dat AI steeds dieper doordringt in het dagelijks leven. Nederlanders gebruiken AI vaker, intensiever en in meer persoonlijke contexten dan ooit tevoren. Toch blijft de dominante houding voorzichtig optimistisch. AI wordt gezien als handig hulpmiddel, niet als autonome beslisser.

Vergeleken met 2024 stijgt het vertrouwen in AI opvallend sterk. Waar het gemiddelde rapportcijfer vorig jaar nog op 5,3 lag, stijgt dit in 2025 naar 5,8. Bijna de helft van de respondenten geeft AI een 6 of 7. Extremen blijven zeldzaam. Slechts 7 procent geeft een 1, terwijl 2 procent een 10 toekent.

Toch vertrouwt slechts 37 procent erop dat AI meestal de juiste antwoorden geeft. Nederlanders controleren AI-output massaal. 72 procent van de gebruikers zegt regelmatig de antwoorden te checken. Dit wijst op een duidelijke vertrouwenskloof. AI mag ondersteunen, maar de mens wil eindverantwoordelijk blijven.

Die wens wordt nog sterker bij beslissingen met grote impact. 84 procent vindt dat er altijd een mens betrokken moet blijven bij AI-beslissingen. 83 procent wil dat AI nooit zelfstandig keuzes maakt over zaken die het leven direct beïnvloeden. Evenveel respondenten vinden dat wetgeving moet garanderen dat AI onder menselijke controle blijft.

w

Van de Nederlanders die bekend zijn met AI gebruikt 67 procent de technologie actief. Het gebruik ligt het hoogst onder jongeren, studenten en hoger opgeleiden. Bij jongeren tussen 18 en 34 jaar gebruikt zelfs 86 procent AI. Onder studenten loopt dit op tot 92 procent.

AI-gebruik vindt vooral plaats in het privéleven. 86 procent van de gebruikers zet AI in voor persoonlijke taken. Denk aan zoeken, inspiratie opdoen, vertalen en het samenvatten van teksten. Op het werk gebruikt 69 procent AI. Voor studie ligt dit eveneens op 86 procent onder studenten.

De gebruiksfrequentie ligt hoog. 77 procent gebruikt AI wekelijks of dagelijks. 14 procent zelfs meerdere keren per dag. Deze cijfers tonen dat AI geen experiment meer is, maar een vast onderdeel van het dagelijks handelen.

Een van de meest opvallende inzichten is het groeiende gebruik van AI in persoonlijke en gevoelige domeinen. 25 procent van de AI-gebruikers raadpleegt AI voor medisch advies. Onder jongeren gebruikt 20 procent AI voor mentale ondersteuning. Respondenten geven aan dat AI helpt bij het verwoorden van problemen en het herkennen van patronen, vooral wanneer reguliere zorg moeilijk bereikbaar of te duur is.

Tegelijkertijd roept dit vragen op over betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid. Het vertrouwen in AI bij medische of levensbepalende beslissingen blijft laag. Slechts 4 procent zou de beslissing over een openhartoperatie volledig aan AI overlaten.

Hoewel AI steeds vaker wordt ingezet op de werkvloer, ontbreekt bij veel organisaties een duidelijk kader. Bijna een derde van de werknemers die AI gebruiken geeft aan dat hun werkgever geen AI-beleid heeft. Nog eens een derde weet niet of dat beleid bestaat.

Dat is problematisch, zeker nu de EU AI Act AI-geletterdheid verplicht stelt. Toch zegt slechts 29 procent van de werknemers voldoende training te hebben gehad. Tegelijkertijd voelt 16 procent druk om AI te gebruiken en geeft 15 procent aan hun werk niet goed meer te kunnen doen zonder AI.

Opvallend is het privacycontrast. Meer dan de helft heeft er geen moeite mee als de werkgever AI-chats meeleest, terwijl 84 procent zich zorgen maakt over privacy en databescherming. Dit wijst op een gebrek aan bewustzijn over datastromen en risico’s.

De zorgen rond AI blijven groot. 89 procent vreest misbruik via nepinformatie en deepfakes. 85 procent maakt zich zorgen over privacy. Ook het gebruik van AI in oorlogsvoering baart zorgen. Meer dan vier op de vijf Nederlanders vinden dat AI-wapensystemen nooit zelfstandig mogen beslissen over leven en dood.

Ondanks deze zorgen ziet de meerderheid AI vooral als kans. Slechts 8 procent beschouwt AI hoofdzakelijk als bedreiging. Jongeren zijn daarbij duidelijk positiever dan ouderen.

De Nationale AI-vertrouwensmonitor 2025 schetst een helder beeld. Nederlanders gebruiken AI intensief en zien de voordelen. Tegelijkertijd trekken zij duidelijke grenzen. Menselijke controle, transparantie en toezicht zijn geen randvoorwaarden meer, maar absolute eisen.

Het vertrouwen groeit, maar blijft fragiel. Wie AI verder wil integreren in samenleving en economie, zal eerst dat vertrouwen moeten versterken.

De resultaten van het onderzoek kun je hier vinden.