Naar inhoud springen

Hoe NASA met AI tussen duizenden signalen naar planeten zoekt

Nieuws
Wetenschappelijke illustratie van een donker planeetsilhouet vóór een koperkleurige ster.
AI-illustratie, AI Wereld.
NASA zoekt met ExoMiner++ naar planeten buiten ons zonnestelsel. De tool gebruikt metingen van de ruimtetelescoop TESS. Hij kijkt naar sterren die korte tijd iets minder licht geven. Bij een eerste test vond de tool zo’n 7.000 signalen die NASA verder kan onderzoeken.
NASA zet de aanpak deze week op het programma van de supercomputerconferentie SC26. Het team gebruikt snelle computers om veel signalen te bekijken. Die staan in openbare gegevens van TESS en van de oudere telescoop Kepler. De telescopen begonnen soms jaren geleden al met meten. In die oude metingen kunnen nog steeds nieuwe sporen van planeten zitten.

Hoe NASA een mogelijke planeet herkent

Een planeet kan vanaf de aarde gezien voor een ster langs gaan. De planeet houdt dan wat licht van de ster tegen. Een telescoop legt vast dat de ster even minder licht geeft. Zo’n passage heet een transit. Komt de dip steeds na evenveel tijd terug? Dan kan er een planeet om de ster draaien. Daarvoor zijn wel genoeg metingen nodig. Eén korte dip geeft weinig houvast. Hoe langer je een ster volgt, hoe groter de kans om dezelfde passage nog eens te zien.
Ook twee sterren kunnen om elkaar draaien. Dan schuift soms de ene ster voor de andere. Vanaf de aarde ziet dat er soms uit als een transit van een planeet. De dip in het licht bewijst dus weinig op zich. ExoMiner++ helpt om dat soort signalen te sorteren. Zo hoeven sterrenkundigen minder tijd te besteden aan sporen die waarschijnlijk door iets anders ontstaan.

Model leert van twee verschillende telescopen

Voor de eerste ExoMiner gebruikte het team gegevens van Kepler. In haar uitleg over het project zegt NASA dat die versie hielp om 370 exoplaneten met statistiek te staven. Die planeten draaien om andere sterren dan de zon. Het team gebruikte voor ExoMiner++ ook metingen van TESS. Kepler volgde een klein deel van de hemel lang. TESS bekijkt bijna de hele hemel. Die telescoop zoekt vooral rond sterren die dichterbij staan.
Beide telescopen meten hoe het licht van een ster verandert. Het team kon het model dus met voorbeelden van beide missies trainen. Een eerste zelflerende satelliet waar AI Wereld eerder over schreef laat een ander gebruik van AI in de ruimtevaart zien. ExoMiner++ onderzoekt metingen die al zijn gedaan. De tool geeft zelf geen opdrachten aan een telescoop.

Van kandidaat naar bevestiging

De lijst met signalen helpt bepalen wat onderzoekers nog eens willen bekijken. Andere telescopen kunnen daar nieuwe metingen voor doen. Met meer gegevens kun je soms zien waar het signaal vandaan komt. De 7.000 kandidaten tellen pas mee als planeten zodra er genoeg bewijs voor is. Bij ander onderzoek waarin AI aanwijzingen helpt terugvinden doen vakmensen ook de stap na het zoeken. Zij beoordelen wat de tool boven water heeft gehaald.
NASA deelt de broncode van ExoMiner++, zodat onderzoekers de tool ook zelf kunnen testen. De huidige versie krijgt een lijst met mogelijke passages als invoer. Het team werkt eraan om een volgende versie zelf de eerste signalen te laten vinden. Dat zou een stap eerder in het proces tijd schelen. Daarna onderzoeken sterrenkundigen nog steeds wat het gemeten licht kan verklaren.
loading

Populair nieuws

Laatste reacties

Loading