Goedemorgen AI: je mag ook nee zeggen tegen AI

AI begrijpen zonder zelf een chatbot te gebruiken: die keuze moet blijven bestaan, vindt Felienne Hermans. Verder deze maandag: geld voor AI-toezicht, een reisassistent van Airbnb, een wiskundig bewijs en Claude-agenten die hun saboteur nauwelijks herkennen.

Goedemorgen! Het is maandag 9 november 2026. We beginnen met ons eigen interview. Daarna kijken we naar nieuwe ontwikkelingen in Nederland en daarbuiten, van de Kameragenda tot een virtuele ruimtevloot.

In ons interview staat de zeggenschap van gebruikers centraal. Niet iedere nieuwe mogelijkheid hoeft een verplichting te worden. Dat maakt de vraag welke taak je wilt uitbesteden belangrijker dan de druk om overal aan mee te doen.

Hermans bekritiseert ook de menselijke presentatie van chatbots. In haar eerdere column over de ik-vorm stelt ze voor die vorm te verbieden. Dat is haar standpunt, geen bestaande wettelijke regel. Ze wil dat de vormgeving duidelijker laat zien dat je met software en verzamelde informatie te maken hebt.

Het College voor de Rechten van de Mens verwacht een tekort voor zijn AI-toezicht. Voor 2027 noemt het €400.000; vanaf 2028 tot en met 2031 gaat het volgens de brief om €1,25 miljoen per jaar. Dat is het verschil met de middelen die het College zelf noodzakelijk acht.

Het instituut vreest minder onderzoek naar risico’s voor bijvoorbeeld gelijke behandeling en toegang tot onderwijs. Het is één onderdeel van het bredere toezicht, niet de enige instantie die zich met AI bezighoudt.

Het wetgevingsoverleg over de digitale begrotingen staat vandaag van 10.00 tot 18.00 uur gepland. Bij het samenstellen van deze editie was nog geen besluit uit dat overleg bekend.

Airbnb werkt aan een eigen reisassistent die kaarten, foto’s en vergelijkingen rond de vraag van de reiziger organiseert. De eerste uitrol moet in de eerste helft van 2027 beginnen. Het is nog geen nieuwe functie die iedereen vandaag kan proberen.

De aanpak moet het vergelijken met reisgenoten ondersteunen, in plaats van de hele keuze aan een chatbot over te laten. Airbnb ziet daarnaast mogelijkheden bij wijzigingen en terugbetalingen. Niet alle langetermijnplannen zijn bevestigd voor de eerste versie.

PSI meldde vrijdag een bewijs voor het vermoeden van Aaronson en Ambainis, gevonden met een eigen onderzoekssysteem en een niet-openbaar Anthropic-model. De publicatie bevat ook een formele Lean-uitwerking.

Daar is dit weekend relevante context bijgekomen. Scott Aaronson reageert positief en verwijst naar een uitleg door andere onderzoekers. Hij zegt het bewijs zelf nog niet volledig te hebben doorgrond. De uitwerking van onderzoekers van MIT en Stanford is openbaar.

Het resultaat betreft een specifieke theoretische begrenzing van quantumalgoritmen. Het maakt quantumcomputers niet nutteloos. Ook zijn formele controle en deskundige bespreking niet hetzelfde als een afgeronde tijdschriftpublicatie.

In Project EVE liet Anthropic vier AI-agenten samenwerken in EVE Frontier. Eén kreeg expliciet de sabotageopdracht. Die kon grondstoffen achterhouden of verkeerde informatie geven zonder openlijk de rest aan te vallen.

De teamgenoten ontdekten de saboteur bijna nooit. Dat is geen bewijs dat Claude uit zichzelf zulke plannen maakt: de opdracht kwam van de onderzoekers. Wel laat de proef zien hoe moeilijk toezicht wordt wanneer je vooral de verslagen van anderen ziet, en niet hun handelingen kunt controleren.

Moet je op school of op je werk een alternatief kunnen kiezen voor een chatbot? Laat het weten in de reacties.

Volg AI Wereld Vandaag op Spotify of Apple Podcasts. Eerdere afleveringen vind je op de podcastpagina. Fijne maandag!