
IBM meldde op 30 september 2026 dat 62 procent van de ondervraagde financieel directeuren meer verantwoordelijkheid heeft gekregen voor technologie- of AI-strategie. Slechts 6 procent zegt dat AI op grote schaal is ingebed in financiële processen en besluiten. De studie laat daarmee een verschil zien tussen bestuurlijke ambities en dagelijkse uitvoering.
Waar krijgt de financieel directeur meer invloed?
De chief financial officer, afgekort CFO, krijgt volgens de bekendmaking van IBM bredere bevoegdheden. Dat raakt direct aan de verdeling van middelen tussen technologieprojecten en de manier waarop een onderneming zulke keuzes onderbouwt.
Een investeringsbesluit vraagt daarbij om meer dan een schatting van bespaarde uren. Een toepassing kan bijvoorbeeld sneller rapportages produceren, terwijl medewerkers extra tijd kwijt zijn aan controle. Voor een bruikbare vergelijking moeten die werkzaamheden in hetzelfde kostenbeeld terechtkomen. Anders vergelijkt een organisatie de volledige kosten van het oude proces met slechts een deel van de nieuwe werkwijze.
Dat meetprobleem sluit aan bij eerdere berichtgeving over bedrijven die hun AI-gebruik en kosten moeilijk kunnen volgen. Gebruikstarieven maken het bovendien relevant om na een proef ook te kijken naar de rekening bij grotere volumes. Een succesvol experiment geeft nog geen volledig beeld van de kosten bij dagelijks gebruik door honderden medewerkers.
Wie bepaalt wat AI zelfstandig mag doen?
Zelfstandige kapitaalbeslissingen blijven uitzonderlijk. Volgens de onderzoeksuitwerking van IBM laat 6 procent AI binnen vastgestelde grenzen zelfstandig voorstellen doen voor kapitaalherverdeling of zulke wijzigingen uitvoeren. Het gaat hier om een andere onderzoeksvraag dan de mate waarin AI in financiële werkprocessen is ingebed.
IBM maakt ook onderscheid tussen resultaten volgen en geld automatisch verplaatsen. Zo zegt 48 procent dat de financiële afdeling de waardecreatie door AI actief bijhoudt en op basis daarvan kapitaal herverdeelt. Daarvoor hoeft een AI-systeem zelf geen beslissingsbevoegdheid te hebben.
Een praktische scheidslijn is welke handeling een systeem mag uitvoeren. Een afwijking signaleren, een budgetwijziging voorstellen en die wijziging daadwerkelijk doorvoeren hebben verschillende gevolgen. Een onderneming kan bijvoorbeeld een systeem analyses laten voorbereiden, terwijl een aangewezen medewerker een verandering boven een vastgesteld bedrag goedkeurt. Dit is een voorbeeld van een mogelijke inrichting, geen gemeten werkwijze uit het onderzoek.
Bestuurlijke verantwoordelijkheid staat ook centraal in het AI Risk Management Framework van het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology. Dat kader beschrijft duidelijke verantwoordelijkheden, menselijk toezicht en doorlopende controle van systemen. De leiding blijft verantwoordelijk voor beslissingen over AI-risico’s. NIST presenteert het raamwerk als vrijwillig hulpmiddel, geen certificaat dat aantoont dat een toepassing veilig is.
Hoe sterk is het bewijs voor betere prestaties?
De onderzoeksopzet vraagt om voorzichtigheid bij conclusies over rendement. IBM en Oxford Economics ondervroegen tussen februari en april 2026 in totaal 1.500 CFO’s en vergelijkbare financiële leiders, verspreid over 33 geografische markten en 26 sectoren. Een samengestelde prestatiemaatstaf gebruikt hun eigen beoordeling van de organisatie ten opzichte van concurrenten.
IBM onderscheidt daarnaast een groep die het bedrijf ‘AI-first CFO’s’ noemt, met vergevorderde vaardigheden rond onder meer strategie, AI-besturing en kapitaalverdeling. Hun organisaties hadden volgens de studie over 2022 tot en met 2024 een 23 procent hogere omzetgroei dan vergelijkingsorganisaties. Dat is een relatief verschil in het groeipercentage, geen verschil van 23 procentpunt.
Zo’n verband bewijst niet dat AI de hogere groei veroorzaakte. Succesvolle bedrijven kunnen bijvoorbeeld meer middelen hebben om technologie en medewerkers te ontwikkelen. Ook sector, omvang en bestaande digitalisering kunnen samenhangen met zowel prestaties als AI-gebruik. Zonder een onderzoeksopzet die zulke verklaringen uitsluit, blijft onduidelijk welk deel van het verschil aan AI is toe te schrijven.
De tijdsvolgorde verdient eveneens aandacht. De genoemde omzetgroei gaat vooraf aan de enquête uit 2026. Die combinatie is onvoldoende om vast te stellen wanneer een bepaalde AI-aanpak ontstond en hoe zij de eerdere bedrijfsresultaten beïnvloedde. Bovendien verkoopt IBM zelf AI-technologie en adviesdiensten: de uitgever heeft een commercieel belang bij verdere invoering.
Welke uitkomst telt bij een volgend AI-project?
Een bruikbare vervolgvraag is of een toepassing haar afgesproken doel onder echte werkomstandigheden haalt. NIST noemt daarbij het vastleggen van voordelen, kosten, beperkingen en menselijke controle. Het raamwerk vraagt ook aandacht voor haalbare alternatieven zonder AI en voor mogelijkheden om een systeem uit te schakelen wanneer de prestaties niet passen bij het beoogde gebruik.
Voor een financiële afdeling kan dat betekenen dat een proef vooraf een toetsbare opdracht krijgt: minder verwerkingstijd, bij een afgesproken foutniveau en met alle controlekosten meegerekend. De praktijkgids over AI in de boekhouding werkt het verschil tussen voorbereidend werk en menselijke beoordeling verder uit. Pas met zulke concrete uitkomsten kan een CFO onderbouwen welke toepassing meer budget verdient.

Robin HeesterOprichter
Robin Heester is mede-oprichter van AI Wereld en heeft door de jaren heen meerdere websites, nieuwsbrieven en magazines opgericht. Hij schrijft over technologie, innovatie en de maatschappelijke impact van nieuwe digitale ontwikkelingen.
Populair nieuws

Tesla Cybercab nu ook voor particulieren te bestellen, maar met verplichte softwareabonnementen

OpenAI introduceert ChatGPT Wallet voor aankopen door autonome AI-agenten

Zuid-Holland onderzoekt afhankelijkheid van buitenlandse techbedrijven

Claude brengt 663 wiskundige ideeën uit Gödels notitieboeken in kaart

Goedemorgen AI: meer datacenters, maar waar blijft de stroom?

Stelling: Nederland moet zoveel mogelijk datacenters bouwen
Laatste reacties
- Hi! In de eerste zin van het artikel geven we aan dat het gaat om wat Ouders & Onderwijs vindt. Ik denk ook niet dat die organisatie voor alle ouders spreekt.
RobinHeester10-11-2026 - Ik verbaas mij er over, dat het hier gebracht wordt alsof een onbekende organisatie als "ouders & onderwijs". Namens alle ouders spreekt. Ik als ouder van een dichter op de basisschool en persoonlijk zeer ervaren met AI, ben er op tegen dat AI op de basisschool aanwezig is. Ik deel de mening van deze organisatie dan ook helemaal niet en ondersteun het verbod volledig.wwigman10-11-2026
- Haha! Je bent gelukkig niet de enige hoor. Wel een van de weinige die reageert. :)
RobinHeester30-09-2026 - Toch wel leuk wat je in elkaar hebt gezet🙃 volgens mij ben ik de enige lezer!Cas.v28-09-2026
- Kan inderdaad allebei waar zijn
RobinHeester09-09-2026 - De Chinese AGI is een bedreiging voor de westerse democratie? En een US AGI niet? Er is nauwelijks meer sprake van democratie in de US. Ik vraag me af of het iets uitmaakt waar de eerste AGI het ‘levenslicht’ ziet. Op het moment dat een AGI werkt trekt het zich waarschijnlijk niets aan van locatie en onttrekt het zich aan iedere controle. Hoe een AGI gaat acteren is een filosofische (of Darwinistische?) vraag. Zo lang als een AGI mensen nodig heeft zal ze deze gebruiken, daarna…markvanbijnen09-09-2026
- Wie zijn die experts die dat beweren??Cas.v09-09-2026
- Is volgens X zelf aan de hand https://x.com/GlobalAffairs/status/2093130747796148634
RobinHeester29-08-2026 - Wapeniseert?? Dit is een erg onbetrouwbaar bericht. Niet alleen slecht vertaald, maar ook niet controleerbaar.Cas.v28-08-2026
- Niet mijn observatie dat de toeleveringsaanvoer stabiliseert.Cas.v26-08-2026