Nederlandse spin-offs leveren 11.000 banen, maar blijven vaak klein

Ongeveer twee derde van de onderzochte operationele Nederlandse spin-offs telt maximaal tien medewerkers. Dat blijkt uit het Dutch Spin-off Report 2026, dat Techleap in oktober publiceerde. Deze bedrijven zijn samen goed voor naar schatting 11.000 banen, waarvan 44 procent bij de veertig grootste ondernemingen zit.

Academische spin-offs zijn bedrijven die voortbouwen op wetenschappelijke resultaten uit publieke kennisinstellingen, zoals universiteiten en onderzoeksorganisaties. Ze brengen bijvoorbeeld nieuwe software, medische technologie of chipapparatuur naar de markt. Techleap onderzoekt hoe deze ondernemingen zich ontwikkelen na hun oprichting.

De personeelsanalyse laat een brede groep kleine bedrijven zien. Van de 684 operationele spin-offs in het overzicht heeft 14 procent één medewerker en 52 procent twee tot tien medewerkers. Nog eens 28 procent telt elf tot vijftig medewerkers. Slechts ongeveer één op de honderd heeft meer dan tweehonderd medewerkers.

De cijfers betreffen bedrijven die sinds 2010 zijn opgericht. Daardoor staan jonge ondernemingen naast bedrijven die al ruim tien jaar bestaan. De verdeling vertelt hoe groot de onderzochte bedrijven op het meetmoment zijn; ze voorspelt niet hoe groot een pas opgerichte startup uiteindelijk wordt.

We zien vooral een groei aan onderzoekers, en minder van startups zelf.

De werkgelegenheid concentreert zich bij een relatief kleine groep grotere spin-offs. De veertig grootste bedrijven bieden samen 44 procent van alle banen. Ondernemingen met meer dan vijftig medewerkers nemen volgens Techleap het grootste deel van de totale werkgelegenheid voor hun rekening.

In de analyse van personeelsgroei stijgt de gemiddelde omvang van ongeveer vijf voltijdsbanen rond de oprichting naar circa 25 rond het tiende jaar. Daarna vlakt de groei gemiddeld af. Dat betekent dat ook bedrijven die jarenlang actief blijven, niet vanzelf uitgroeien tot werkgevers met honderden medewerkers.

Dit gemiddelde omvat alleen bedrijven die op het moment van de analyse nog operationeel waren en waarvoor personeelsgegevens beschikbaar zijn. Ondernemingen die eerder stopten, vallen buiten deze groeianalyse. De cijfers vormen daarmee geen groeiverwachting voor alle bedrijven die ooit vanuit onderzoek zijn gestart.

Het type technologie maakt verschil voor de personeelsomvang. Bij deeptech-spin-offs vormt de categorie met elf tot vijftig medewerkers de grootste groep: ongeveer 43 procent valt daarin. Bij biotech-spin-offs heeft ongeveer 65 procent twee tot tien medewerkers.

Deeptech omvat bedrijven die nieuwe producten ontwikkelen op basis van wetenschappelijke ontdekkingen of complexe technische innovaties. Denk aan geavanceerde chiptechnologie, nieuwe materialen of meetapparatuur. Biotech richt zich op toepassingen van biologische processen, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van nieuwe therapieën.

Techleap ziet dat deeptech-spin-offs in hun eerste tien jaar gemiddeld sneller naar grotere teams groeien.

De betekenis voor AI reikt verder dan bedrijven die zelf een AI-model ontwikkelen. Techleap koppelt de onderzochte spin-offs onder meer aan kunstmatige intelligentie en data, halfgeleiders en quantumtechnologie. De personeelsanalyse maakt echter geen afzonderlijke categorie van AI-bedrijven.

Nearfield Instruments laat zien hoe een spin-off bij de AI-industrie betrokken kan raken. De onderneming ontstond in 2016 vanuit TNO en ontwikkelt meet- en inspectiesystemen voor de chipindustrie. TNO beschrijft hoe die apparatuur fabrikanten helpt om complexe chips nauwkeurig te produceren. Het bedrijf illustreert de route van wetenschappelijk onderzoek naar technologie voor de infrastructuur achter AI.

Ook regionale organisaties richten zich op doorgroei. AIWereld schreef eerder over de samenwerking tussen de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij en het AI Innovation Center, die de opschaling van Nederlandse AI-startups moet ondersteunen.

Personeelsomvang meet één dimensie van die ontwikkeling. Om de economische betekenis van een klein AI- of deeptechbedrijf te beoordelen, zijn ook omzet, winstgevendheid en het gebruik van zijn technologie relevant. De banenverdeling uit het rapport beantwoordt die vragen niet. Ze maakt wel zichtbaar hoeveel de totale werkgelegenheid leunt op een kleine groep grotere ondernemingen.