Nieuwe ASML-machines kunnen machtsverhoudingen in techsector verschuiven

ASML, het Nederlandse bedrijf dat ultraviolet-lithografiesystemen maakt, zegt dat zijn nieuwste generatie chipproductiemachines klaar is om op grote schaal te worden ingezet door chipfabrikanten. De zogenaamde High-NAEUV-machines hebben meerdere tests doorstaan en lijken technisch klaar om de productie van geavanceerde halfgeleiders te versnellen, vooral voor toepassingen in kunstmatige intelligentie. Dit is gezien als een belangrijke ontwikkeling voor de chipindustrie. Je leest er meer over in het bericht van Reuters.

ASML is de enige fabrikant ter wereld die EUV-lithografiesystemen levert, de machines waarmee de meest geavanceerde chips worden gemaakt. De nieuwe High-NA-versie kan nog fijnere patronen op siliciumwafers aanbrengen. Dat betekent dat chipmakers meer transistors op een chip kunnen plaatsen, waardoor die sneller en energiezuiniger wordt.

Vooral voor kunstmatige intelligentie is dit belangrijk. Grote taalmodellen, beeldherkenning en complexe data-analyses vragen enorme rekenkracht. Die kracht komt van chips die steeds kleiner en efficiënter moeten worden geproduceerd. High-NA EUV maakt het mogelijk om bepaalde productiestappen te vereenvoudigen en tegelijk de prestaties te verhogen.

Dat kan een directe impact hebben op bedrijven als Nvidia, AMD en andere chipontwerpers. Zij ontwerpen de chips, maar zijn afhankelijk van producenten zoals TSMC en Intel om ze daadwerkelijk te maken. Als die producenten sneller nieuwe generaties chips kunnen bouwen, versnelt dat de innovatie in de hele AI-keten.

Tegelijkertijd verhoogt deze technologie de toetredingsdrempel in de sector. Een High-NA-machine kost rond de 400 miljoen dollar. Alleen de grootste chipfabrikanten kunnen zich zulke investeringen permitteren. Dat versterkt de concentratie van macht bij een klein aantal spelers.

Voor startups en kleinere chipbedrijven wordt het moeilijker om zelfstandig de sprong naar de meest geavanceerde productie te maken. Zij blijven afhankelijk van de grote foundries. De techsector kan daardoor nog centraler georganiseerd raken.

De betekenis is niet alleen economisch, maar ook politiek. Geavanceerde chipproductie is een strategisch middel geworden in de spanningen tussen de Verenigde Staten, Europa en China. Exportbeperkingen rond EUV-technologie laten zien hoe gevoelig dit onderwerp is. De beschikbaarheid van High-NA-machines kan bepalen welke regio’s toegang krijgen tot de krachtigste AI-systemen.

Voor de techsector betekent dit een paradox. Aan de ene kant versnelt de innovatie: krachtigere chips maken nieuwe toepassingen mogelijk. Aan de andere kant groeit de afhankelijkheid van één cruciale leverancier. ASML staat daarmee nog steviger in het centrum van de mondiale technologiesector — een positie die zowel kansen als kwetsbaarheden met zich meebrengt.