Onderzoek: slechts 1% van energiebedrijven is klaar voor AI

De kloof tussen AI-ambitie en operationele realiteit in de energiesector groeit. Dat blijkt uit het nieuwe rapport The AI Boardroom Gap in Energy van Software Improvement Group (SIG). Hoewel 88% van de organisaties wereldwijd AI inzet in minimaal één bedrijfsfunctie, bereikt slechts 1% van de energiebedrijven het hoogste niveau van de zogenaamde AI-volwassenheid.

Dat betekent dat governance, risicobeheersing en compliance rond AI in de sector vaak nog niet structureel zijn ingericht, terwijl software een belangrijke rol speelt in de stabiliteit van het elektriciteitsnet en de voortgang van de energietransitie.

Software bepaalt in toenemende mate hoe energiebedrijven opereren: van netbalancering tot predictive maintenance en realtime dataverwerking. Fouten kunnen directe impact hebben op leveringszekerheid en veiligheid.

Volgens SIG kwalificeert slechts 1,5% van de geanalyseerde productiesystemen als AI-systeem. Opvallend: 72% daarvan haalt niet eens de minimale kwaliteitsdrempel.

Daarnaast bevat AI-gegenereerde code gemiddeld twee keer zoveel beveiligingsrisico’s als door mensen geschreven code. En hoewel AI-ondersteunde softwareontwikkeling efficiëntie kan opleveren, is dat geen garantie. De productiviteitsimpact varieert volgens het rapport van 19% vertraging tot 26% versnelling, afhankelijk van context en beheersmaatregelen.

“In de energiesector gaat alles ineens een stuk sneller dankzij AI, maar ook de belangen worden groter,” zegt Luc Brandts, CEO van Software Improvement Group. “Ook vóór AI had het management vaak al onvoldoende zicht op welke systemen er precies draaien en waar de risico’s zitten. AI maakt dit alleen maar urgenter.”

Een extra complicatie is de toenemende en versnipperde regelgeving rond AI. Verschillen per land en strengere compliance-eisen vergroten het risico voor organisaties zonder proactieve strategie.

AI kan volgens onderzoek van McKinsey & Company aanzienlijke kostenbesparingen en efficiëntieverbeteringen opleveren in de energiesector. Maar zonder inzicht in het softwareportfolio en duidelijke kwaliteitsnormen groeit het risico sneller dan de potentiële waarde.

Volgens SIG is een fundamentele stap noodzakelijk: volledig inzicht in het softwarelandschap. Energiebedrijven die AI verantwoord willen opschalen, moeten exact weten:

Brandts pleit voor continue software portfolio governance met meetbare KPI’s. Alleen zo kunnen organisaties niet alleen reageren op de snelheid van AI-ontwikkeling, maar die ook strategisch sturen.

De conclusie van het rapport is duidelijk: AI biedt enorme kansen voor de energietransitie, maar zonder structurele controle kan de kloof tussen ambitie en realiteit juist grote operationele en veiligheidsrisico’s veroorzaken.