Rijksmuseum en Prosus onderzoeken hoe AI kunst toegankelijker kan maken

Het Rijksmuseum en techbedrijf Prosus zijn in oktober 2026 een driejarige samenwerking gestart om te onderzoeken hoe AI de collectie toegankelijker kan maken. Specialisten van Prosus werken fulltime mee aan museumprojecten.

De medewerkers komen uit het AI Talent Lab van Prosus. Volgens de aankondiging van het techbedrijf brengen zij kennis mee van data-analyse, generatieve AI en digitale toepassingen. Generatieve AI is een vorm van kunstmatige intelligentie die bijvoorbeeld teksten of afbeeldingen kan maken.

Eerst bekijken de teams welke gegevens het museum heeft, hoe medewerkers ermee werken en wat zij willen bereiken. Vervolgens verzamelen en analyseren de teams data en bouwen zij concrete toepassingen. Tijdens de samenwerking beoordelen ze hun aanpak en passen die waar nodig aan.

Janneke van der Wijk, directeur Publiek van het Rijksmuseum, wil met de samenwerking nieuwe manieren onderzoeken om mensen kunst, geschiedenis en de verhalen achter de collectie te laten ontdekken.

Het persbericht vermeldt nog niet welke toepassingen de teams willen bouwen of wanneer bezoekers die kunnen gebruiken. Ook noemt het bericht geen budget voor de samenwerking.

Het Rijksmuseum heeft al ervaring met AI voor het verkennen van zijn collectie. In november 2024 lanceerde het museum Collectie Online. Dat platform bracht bij de start afbeeldingen van 800.000 kunstwerken, informatie over 500.000 boeken en 800 meter documentatie samen.

Het platform verbindt ook informatie uit verschillende collectiesystemen. Daarvoor gebruikt het museum Linked Open Data: een manier om gegevens gestructureerd te delen en met elkaar te verbinden. Zo kunnen bezoekers beeldmateriaal en bijbehorende kennis op één plek vinden.

Een van de functies is de Kunstverkenner. Bezoekers beantwoorden vragen, waarna AI op basis van hun antwoorden suggesties uit de collectie geeft. Het platform laat gebruikers daarnaast eigen verzamelingen maken en kunstwerken met elkaar vergelijken.

In december 2025 voegde het Rijksmuseum zoeken via beeldassociaties toe. AI zoekt daarbij naar werken met overeenkomsten in vorm, kleur, stijl of soort object. Zo kunnen bezoekers vanuit een afbeelding verder zoeken naar verwante stukken.

Met zulke functies kunnen bezoekers ook zonder de naam van een kunstenaar of kunstwerk aan hun zoektocht beginnen. Hun interesses of een afbeelding vormen dan het vertrekpunt.

Prosus koppelt het museumproject aan zijn opleiding voor AI-talent. Het AI Talent Lab heeft aparte trajecten voor trainees en stagiairs. Zij volgen een programma van zes maanden, waarin praktijkprojecten, begeleiding, leeractiviteiten en contact met leidinggevenden centraal staan.

De huidige lichting telt dertien deelnemers. Het persbericht vermeldt niet hoeveel van hen aan de museumprojecten werken. Deelnemers hebben doorgaans hun werkplek in AI House Amsterdam, een ontmoetings- en werkplek voor kennisdeling en samenwerking rond AI.

Euro Beinat, AI-directeur bij Prosus, ziet de samenwerking ook als een manier om AI-talent naar Nederland te halen en hier te houden. Prosus zet met het museumproject zijn AI-kennis ook buiten de eigen e-commerceactiviteiten in.

Het Amsterdam Museum werkte eerder mee aan een project met digitale personages. Jean Jacques Kroesbergen van Dell Nederland vertelde daarover in een interview met AI Wereld. Volgens hem beantwoorden de personages vragen over de geschiedenis van Amsterdam en over Ajax, in tientallen talen.