VS weert nieuwe Chinese humanoïde robots en kijkt naar onderdelen voor AI-datacenters

De Verenigde Staten houden nieuwe Chinese humanoïde en viervoetige robots buiten de markt vanwege zorgen over spionage, cyberaanvallen en bediening op afstand. De maatregel geldt ook voor verbonden stroomomvormers die worden gebruikt bij energieopwekking, batterijen en datacenters. FCC-voorzitter Brendan Carr zegt nu dat de beperkingen zowel de nationale veiligheid als de binnenlandse productie moeten versterken.

De Amerikaanse telecomtoezichthouder FCC zette in juli nieuwe categorieën apparatuur op zijn zogeheten Covered List. Het gaat onder meer om geavanceerde robotapparaten uit China, waaronder mensachtige robots en quadrupeds: robots die zich op vier poten voortbewegen. Ook verbonden stroomomvormers vallen onder de beperkingen. Zulke omvormers koppelen zonnepanelen en batterijen aan het elektriciteitsnet en worden eveneens gebruikt in de energievoorziening rond datacenters.

De maatregel is minder breed dan de term “robotverbod” doet vermoeden. Volgens Reuters gaat het om nieuwe modellen die nog goedkeuring nodig hebben. Apparaten die al waren toegelaten of in gebruik zijn, verdwijnen niet automatisch. De FCC kan bestaande toelatingen in bepaalde gevallen wel opnieuw beoordelen of intrekken.

De Verenigde Staten gebruiken sinds december dezelfde aanpak voor onder meer nieuwe drones en routers van buitenlandse leveranciers. Niet-Chinese fabrikanten kunnen een vrijstelling krijgen, waardoor de regels Chinese producenten in de praktijk het hardst raken. China heeft de Amerikaanse maatregelen veroordeeld en deze week met tegenmaatregelen gereageerd.

Moderne robots zijn rijdende of lopende computers met camera’s, microfoons, sensoren, netwerkverbindingen en soms krachtige AI-modellen. De gegevens die ze verzamelen kunnen gevoelig zijn, zeker wanneer de machines worden gebruikt in fabrieken, magazijnen, woningen of bij kritieke infrastructuur. De FCC vreest dat buitenlandse partijen zulke apparatuur kunnen inzetten voor observatie, het verzamelen van bedrijfsinformatie of bediening op afstand.

Dat is ook de reden dat de stap verder gaat dan opvallende humanoïde demonstraties. Een verbonden stroomomvormer is veel minder zichtbaar, maar kan een belangrijk onderdeel van de elektriciteitsvoorziening zijn. Manipulatie van grote aantallen omvormers zou in theorie netwerken kunnen verstoren.

Voor een economie waarin steeds meer robots als nieuwe collega’s worden ingezet, worden softwarebeveiliging en controle over de toeleveringsketen daardoor net zo belangrijk als de mechanische kwaliteit van de robot.

Reuters meldde eerder deze week dat de FCC ook werkt aan mogelijke beperkingen voor nieuwe Chinese optische transceivers. Deze kleine onderdelen zetten elektrische signalen om in lichtsignalen en zorgen voor snelle verbindingen tussen servers, switches en opslag in datacenters. Ze zijn onmisbaar voor de enorme hoeveelheid dataverkeer tijdens het trainen en gebruiken van AI-modellen.

Een definitief verbod op die onderdelen is nog niet aangekondigd. Carr wilde er niet op vooruitlopen en zei dat nationale veiligheidsdiensten bepalen welke apparatuur op de lijst komt. Het onderscheid is belangrijk: de robot- en omvormerbeperkingen zijn van kracht voor nieuwe modellen, terwijl een maatregel voor optische transceivers op dit moment nog wordt voorbereid of overwogen.

De mogelijke uitbreiding laat wel zien hoe breed de technologische strijd tussen de Verenigde Staten en China wordt. Eerst draaide het vooral om geavanceerde AI-chips en chipmachines. Nu komen ook robots, energieapparatuur en netwerkcomponenten in beeld. Elk onderdeel dat gegevens verzamelt, rekenclusters verbindt of stroom naar datacenters brengt, kan als strategisch risico worden behandeld.

Niet iedereen verzet zich tegen het veiligheidsdoel, maar er is wel kritiek op de manier waarop de regels worden ingevoerd. De Democratische FCC-commissaris Anna Gomez zei dat bedrijven last hebben van een rommelige en onvoorspelbare uitrol. Zonder duidelijke criteria en transparantie kunnen veiligheidsmaatregelen volgens haar de indruk wekken dat de toezichthouder vooral bepaalde binnenlandse producenten bevoordeelt.

Die kritiek raakt een reëel dilemma. Een overheid kan niet alle technische details over veiligheidsrisico’s openbaar maken, maar bedrijven moeten wel weten aan welke eisen hun apparatuur moet voldoen. Te brede verboden kunnen innovatie vertragen en prijzen opdrijven. Te soepele toelating kan daarentegen leiden tot langdurige afhankelijkheid van apparaten die op afstand zijn te beheren.

De Amerikaanse regels gelden niet rechtstreeks in Nederland. Toch kunnen ze de Europese markt beïnvloeden. Chinese robotproducenten die minder toegang krijgen tot de Verenigde Staten, kunnen zich sterker op Europa richten. Tegelijkertijd kunnen Amerikaanse klanten extra vraag creëren naar Europese of andere niet-Chinese alternatieven, waardoor prijzen en levertijden veranderen.

Voor Nederlandse organisaties is de belangrijkste les dat inkoop van AI-hardware ook een cybersecurityvraagstuk is. Wie een robot, omvormer of netwerkcomponent aanschaft, moet niet alleen naar prijs en prestaties kijken, maar ook naar software-updates, gegevensstromen, beheer op afstand, eigendom van de leverancier en de mogelijkheid om verbindingen af te sluiten. Op AI Wereld volgen we die ontwikkeling op onze pagina’s over robotica en cybersecurity.

De Verenigde Staten presenteren de beperkingen als bescherming tegen toekomstige risico’s én als aanjager van eigen productie. Daarmee vervaagt de grens tussen veiligheidsbeleid en industriepolitiek. Voor Europa wordt de centrale vraag of het een eigen toetsingskader ontwikkelt, of uiteindelijk moet kiezen tussen technologieblokken die door Washington en Beijing worden afgebakend.