SpaceX en Tesla investeren $16,8 miljard in gigantische fabriek voor AI-chips

SpaceX en Tesla trekken samen 16,8 miljard dollar uit voor de eerste fase van Terafab, een enorm complex voor geavanceerde halfgeleiders in de Amerikaanse staat Texas. De fabriek moet chips leveren voor onder meer Tesla’s humanoïde Optimus-robots, zelfrijdende Cybercabs en de geplande datacenters van SpaceX in de ruimte. Daarmee probeert Elon Musk een cruciaal deel van zijn AI-keten in eigen hand te krijgen.

Volgens Reuters komt Terafab in Grimes County, nabij het Gibbons Creek Reservoir. SpaceX en Tesla spreken nu over een eerste investering van 16,8 miljard dollar en minstens 3.000 banen. Het terrein moet uiteindelijk ruimte bieden aan een verticaal geïntegreerd complex van 100 miljoen vierkante voet, waar geavanceerde logica- en geheugenchips worden gemaakt, verpakt en getest.

Die combinatie is belangrijk. Bij veel halfgeleiders vinden productie, geavanceerde verpakking en eindtests op verschillende locaties en soms zelfs in verschillende landen plaats. Terafab moet meerdere stappen onder één dak samenbrengen. Musk wil daardoor niet alleen meer chips laten maken, maar ook meer controle krijgen over levertijden, capaciteit en de afstemming tussen hardware en zijn eigen AI-systemen.

De chips zijn bestemd voor verschillende ondernemingen rond Musk. Tesla heeft rekenkracht nodig voor autonome voertuigen en zijn plannen met zelfrijdende AI in Nederland en België, maar ook voor de verdere ontwikkeling van Optimus. SpaceX wil zware processors gebruiken voor datacenters in de ruimte. Wie meer achtergrond zoekt over de steeds nauwere verweving van ruimtevaart en kunstmatige intelligentie, kan terecht bij onze complete uitleg over SpaceX, Starlink, xAI en Grok.

Rond Terafab circuleren verschillende bedragen. In een eerdere aanvraag werd gesproken over 55 miljard dollar voor een eerste bouwplan en maximaal 119 miljard dollar wanneer alle mogelijke uitbreidingsfasen worden uitgevoerd. De 16,8 miljard dollar die nu is aangekondigd, is de concretere initiële investering waarmee het project van start gaat. Het maximale bedrag is dus geen vaststaande uitgave, maar een scenario voor een veel grotere toekomstige uitbouw.

Ook de beoogde capaciteit is uitzonderlijk ambitieus. SpaceX en Tesla verwachten in de komende jaren samen meer dan één terawatt aan rekenvermogen nodig te hebben. Dat is geen voorspelling van het elektriciteitsverbruik van één gebouw, maar een indicatie van de enorme schaal waarop Musk chips en computersystemen wil inzetten.

Intel is bij het project betrokken als partner voor chipproductie. Dat sluit aan bij de bredere poging van het Amerikaanse bedrijf om zijn positie als fabrikant voor andere chipontwerpers te versterken. De recente interesse van Google en Nvidia in Intel laat zien hoe strategisch extra productiecapaciteit inmiddels is geworden.

Een nieuwe Amerikaanse megafabriek lijkt op het eerste gezicht ver van Nederland af te staan. Toch raakt het project rechtstreeks aan de Europese halfgeleiderketen. Geavanceerde fabrieken zijn afhankelijk van lithografiemachines, meetapparatuur, materialen, verpakkingstechnologie en gespecialiseerde software. Nederlandse bedrijven spelen in verschillende onderdelen van die keten een belangrijke rol.

Dat geldt niet alleen voor ASML. De Nederlandse onderneming Nearfield Instruments profiteert bijvoorbeeld van de vraag naar nauwkeurige inspectie tijdens chipproductie en haalde recent 380 miljoen euro op dankzij de AI-chipgolf. Ook Axelera AI ontwikkelt in Nederland energiezuinige AI-hardware. Hoe groter de wereldwijde investeringen in nieuwe fabrieken, hoe groter de potentiële markt voor dergelijke leveranciers — al is nog niet bekend welke Europese apparatuur Terafab precies gaat gebruiken.

Tegelijkertijd maakt het project duidelijk dat AI-beleid steeds minder alleen over modellen en chatbots gaat. De nieuwe machtsstrijd draait ook om fabrieken, stroom, water, grondstoffen en vergunningen. Het complex ligt bij een reservoir waarvan het water volgens de plannen voor industriële processen wordt gebruikt, in plaats van lokaal grondwater. Dat neemt niet weg dat een fabriek van deze omvang vragen zal oproepen over energiegebruik, milieu en publieke steun.

Terafab past in een duidelijke strategie. Musk wil minder afhankelijk zijn van externe leveranciers voor de technologie achter zijn auto’s, robots, raketten en AI-datacenters. De fabriek moet de fysieke basis worden onder een ecosysteem waarin dezelfde groep bedrijven chips laat ontwikkelen en produceren, systemen bouwt, data verwerkt en AI-toepassingen verkoopt.

Of alle plannen op de aangekondigde schaal worden uitgevoerd, is nog onzeker. De kosten van geavanceerde chipproductie zijn hoog, de bouw duurt jaren en de benodigde expertise is schaars. De eerste investering van 16,8 miljard dollar is echter groot genoeg om Terafab serieus te nemen.

Voor iedereen die de ontwikkeling van AI-chips volgt, is dit daarom meer dan het volgende opvallende project van Elon Musk: het is een poging om de toevoer van rekenkracht structureel naar zijn eigen bedrijven toe te trekken.