AI maakt werk simpeler en lonen eerlijker volgens nieuw onderzoek

Kunstmatige intelligentie roept vaak twee reflexen op: enthousiasme over productiviteit en angst voor banen en ongelijkheid. In het publieke debat overheerst meestal dat tweede gevoel. AI zou vooral winnaars en verliezers creëren, met groeiende loonverschillen als gevolg. Maar wat als dat beeld niet klopt? Een nieuwe academische studie zet dat vaste narratief op losse schroeven en laat zien dat de impact van AI op werk en inkomen veel genuanceerder is dan vaak wordt gedacht.

Onderzoekers van Stanford University komen tot een opvallende conclusie: AI verhoogt het gemiddelde loon met 21% en verkleint tegelijkertijd de loonongelijkheid. De studie is geschreven door Lukas Althoff en Hugo Reichardt van de Barcelona School of Economics.

Volgens de onderzoekers zit de kern niet in massale baanvervanging, maar in een verschuiving van taken. AI verandert wat mensen doen binnen hun baan. Veel taken worden eenvoudiger, sneller of beter ondersteund. En juist die vereenvoudiging heeft grote gevolgen voor wie welk werk kan doen.

Door AI daalt de vaardigheidsdrempel van veel taken. Werk dat eerder alleen haalbaar was voor hoger opgeleiden, kan nu ook worden uitgevoerd door lager geschoolde werknemers. Denk aan administratieve analyses, eenvoudige rapportages of technische controles die met AI-hulp toegankelijker worden. Het gevolg: de productiviteit van lager geschoolden stijgt, en daarmee ook hun loon.

De onderzoekers stellen dat deze vereenvoudiging de belangrijkste reden is dat loonverschillen afnemen. Lager geschoolde werknemers schuiven op richting beter betaald werk, terwijl de relatieve voorsprong van hoger geschoolden kleiner wordt. Dat effect werkt door in de hele arbeidsmarkt.

Naast hogere lonen zien de onderzoekers ook duidelijke welvaartswinst. Nieuwe werknemers profiteren van een blijvende inkomensstijging van 26–34%. Dat is geen tijdelijke bonus, maar een structureel hoger inkomensniveau.

Tegelijkertijd zorgt AI voor flinke verschuivingen tussen sectoren. Administratieve banen krimpen, terwijl wetenschappelijke en analytische beroepen juist groeien. Opvallend genoeg gaan groeibanen niet altijd samen met hogere lonen. In sommige gevallen daalt het loon juist relatief, doordat meer mensen dat werk kunnen doen.

Niet iedereen profiteert evenveel. Beroepen zoals architecten, ingenieurs en bestuurders zien in de studie zelfs loonverlagingen. Hun taken worden deels geautomatiseerd of toegankelijker, waardoor hun schaarste afneemt.

Volgens David Sacks is dat precies wat deze studie zo interessant maakt. Het onderzoek doorbreekt het dominante idee dat AI vooral ongelijkheid vergroot. In plaats daarvan laat het zien dat technologie ook kan nivelleren, mits ze taken vereenvoudigt in plaats van vervangt.