Albanese actrice daagt regering voor de rechter over AI-minister

Een bekende Albanese actrice, Anila Bisha, heeft de regering van Albanië aangeklaagd omdat zij ervan overtuigd is dat haar gezicht en stem zonder haar toestemming zijn gebruikt om een kunstmatige intelligentie-avatar voor te stellen als minister. De digitale persoon, genoemd Diella, werd vorig jaar gepresenteerd als onderdeel van een initiatief om corruptie tegen te gaan door middel van AI-systemen. Bisha zegt dat de regering haar identiteit verder gebruikte dan was afgesproken en dat dat geleid heeft tot vervelende situaties voor haar privéleven, volgens Reuters.

Diella werd vorig jaar geïntroduceerd toen de Albanese premier Edi Rama haar voorstelde als een virtuele minister die toezicht moest houden op de toekenning van overheidscontracten. Het idee was dat een AI-systeem objectief en onpartijdig beslissingen zou nemen om corruptie tegen te gaan. De regering gebruikte de gezichtsvorm en de stem van Bisha om de avatar een menselijk gezicht te geven. Dat zorgde voor veel aandacht, zowel binnen Albanië als in het buitenland.

Bisha stond aanvankelijk toe dat haar afbeelding en stem werden gebruikt voor een virtuele assistent op de overheidswebsite e-Albania, een platform waar burgers documenten kunnen aanvragen en informatie kunnen vinden. Volgens haar was de toestemming echter beperkt tot dat specifieke gebruik en niet bedoeld voor politieke doeleinden zoals een ministeriële functie.

Sinds Diella als minister werd gepresenteerd, zegt Bisha dat ze te maken heeft gehad met ongewenste aandacht. Mensen blijven haar op straat of online aanspreken alsof zij daadwerkelijk de virtuele minister is. Ze heeft naar eigen zeggen last gehad van misverstanden en zelfs negatieve reacties van mensen die het beleid kritisch staan. Bisha zegt dat dit een directe consequentie is van het gebruik van haar identiteit in deze context, iets waar zij nooit expliciet toestemming voor gaf.

In haar klacht bij de administratieve rechtbank vraagt zij de regering om onmiddellijk te stoppen met het gebruik van haar beeld en stem in verband met Diella. Ze zoekt ook compensatie voor de schade die ze heeft geleden. Lokale media meldden dat zij mogelijk een schadevergoeding van ongeveer één miljoen euro vraagt, en de rechter zal binnenkort beslissen over een voorlopige maatregel die gebruik van haar identiteit tijdelijk zou kunnen blokkeren tijdens de rechtszaak.

De overheid van Albanië heeft de aanklacht beschreven als ongegrond, maar heeft gezegd dat ze openstaat voor een juridische beoordeling. Een woordvoerder van de regering zei dat de kwestie in de rechtbank moet worden opgelost. Officieel erkent de staat niet dat er sprake is van onrechtmatig handelen, maar het feit dat de zaak voorligt bij een rechter toont aan dat ook publieke instellingen niet immuun zijn voor discussies over privacy en identiteit in de tijd van AI.

De controverse rond Diella komt te midden van bredere kritiek op de regering in Albanië over corruptie en publieke transparantie. De vicepremier werd in december aangeklaagd wegens vermeende inmenging in aanbestedingen voor infrastructurele projecten, wat de politieke spanning heeft vergroot rond het gebruik van technologie in het bestuur.