ChatGPT verandert de manier waarop we taal gebruiken

ChatGPT heeft volgens taalonderzoekers een merkbare invloed op het taalgebruik van mensen. Wanneer je gesprekken voert met anderen, kijkt naar online video’s of teksten leest die door AI zijn gegenereerd of aangepast, zie je volgens sommige waarnemers steeds vaker dezelfde woorden terugkomen die ook populair zijn in ChatGPT-uitingen. Woorden als "prowess" en tapestry verschijnen bijvoorbeeld vaker in taalpatronen die lijken op de voorkeuren van AI-modellen, terwijl andere termen juist minder voorkomen. Dit taalverschijnsel werd beschreven in een artikel van The Verge.

ChatGPT en vergelijkbare taalmodellen zijn getraind op enorme datasets met voorbeeldteksten uit boeken, artikelen en andere bronnen. Hierdoor ontwikkelen zij een voorkeur voor bepaalde woorden en zinsconstructies die statistisch vaker voorkomen in getrainde corpora. Wanneer mensen deze AI-systemen gebruiken voor schrijven of redigeren, nemen zij soms die woordkeuzes over in hun eigen teksten. Dit kan ertoe leiden dat woorden die ooit ongebruikelijk waren in dagelijks taalgebruik steeds vaker opduiken.

Het effect is niet beperkt tot slechts een paar woorden. In sommige analyses blijkt dat Engelse woorden als "delve", "meticulous", "underscore", en "commendable" vaker worden gebruikt in teksten waar AI bij betrokken is, en dat deze termen ook buiten de AI-context vaker opduiken dan voorheen. In wetenschappelijke artikelen zagen onderzoekers een stijging in de frequentie van dat soort woorden naarmate AI-tools meer werden ingezet voor tekstproductie en redactie.

De invloed van AI-taalmodellen op menselijk taalgebruik is onderdeel van een breder verschijnsel waarbij technologie de manier van communiceren beïnvloedt. Mensen die vaak AI gebruiken voor schrijven of voor hulp bij formuleren, krijgen onbewust voorkeur voor bepaalde woorden en fraseringen. Die voorkeur kan zich verspreiden in sociale media, podcasts, beleidsdocumenten en andere teksten waarin mensen direct of indirect AI-gegenereerde taal verwerken.

Sommige taaldeskundigen noemen dit een linguistische echo van AI-gebruik. Het betekent dat populaire taalpatronen van modellen terugkeren in de taal van gebruikers, waardoor de variatie en diversiteit in woordkeuze mogelijk worden beïnvloed door de voorkeuren van de onderliggende modellen. In de praktijk kan dit leiden tot een stijging van formele of gestileerde woorden die AI vaak hanteert, en een afname van woorden die minder favoriet zijn bij het model.

Onderzoekers in taalwetenschap en computertaalstudies proberen deze effecten te kwantificeren. Studies naar academische abstracts laten bijvoorbeeld zien dat teksten die met behulp van AI zijn geschreven vaker termen bevatten die karakteristiek zijn voor modellen zoals ChatGPT, en dat dit over meerdere disciplines zichtbaar is. Dit suggereert dat AI niet alleen tekst produceert, maar ook onbedoeld taalpatronen verspreidt via de mensen die ermee werken.

Het is nog onduidelijk hoe blijvend deze veranderingen zullen zijn. Taal is van nature dynamisch en verschuift voortdurend onder invloed van cultuur, media en technologie. Wat AI-taalmodellen nu lijken te beïnvloeden, kan in de toekomst ruimte maken voor nieuwe digitale of menselijke invloeden. Toch is het opmerkelijk dat de interactie tussen mensen en taalmodellen nu al meetbare effecten heeft op woordkeuze in dagelijkse communicatie, en dat dit onderwerp de aandacht krijgt van zowel taalwetenschappers als gebruikers van AI-hulpmiddelen.