Windows vindt bestanden zonder dat je de naam weet: zo werkt AI-zoeken op je PC

donderdag, 13 augustus 2026 om 7:00

Je weet nog dat het document over het voorjaarsbudget ging, maar niet of het plan-definitief.docx, begroting-nieuw.pdf of versie-7-echt-laatste.pptx heette. Op een Copilot+ pc kan Windows niet alleen naar exacte woorden zoeken, maar ook naar de betekenis erachter.

Microsoft combineert hiervoor de traditionele Windows-index met een semantische index die lokaal door AI wordt opgebouwd. Daardoor kan een zoekopdracht als “pasta” ook een foto of document over lasagne opleveren.

Voor Nederlandse gebruikers is er wel een grote beperking: Microsoft heeft het verbeterde semantische zoeken op 12 augustus 2026 nog niet voor Nederlands geoptimaliseerd. Met Nederlandse zoektermen en Nederlandstalige documentinhoud krijg je daarom meestal de traditionele zoekresultaten. Engelse zoekopdrachten werken voor ondersteunde inhoud beter.

Wat is semantisch zoeken?

Traditioneel zoekt Windows naar een letterlijke overeenkomst in:

de bestandsnaam;
het bestandspad;
eigenschappen zoals auteur en datum;
woorden in de inhoud van geïndexeerde documenten.

Semantisch zoeken probeert daarnaast te herkennen wat een bestand of afbeelding betekent. De zoekterm hoeft daardoor niet exact in de bestandsnaam te staan.

Voorbeelden van bruikbare omschrijvingen zijn:

presentation about spring marketing budget;
spreadsheet with quarterly sales;
photo of pasta at a restaurant;
summer picnic pictures;
change my theme.

De verbeterde zoekfunctie werkt in Windows Search op de taakbalk, in Verkenner en voor bepaalde opdrachten in Instellingen. De lokale AI-modellen draaien via de NPU van de Copilot+ pc, waardoor lokale zoekopdrachten ook zonder internetverbinding kunnen werken.

Wil je eerst weten waarom zo’n computer andere hardware heeft, lees dan wat een AI-pc anders maakt dan een gewone laptop.

Wat heb je nodig?

Je hebt een actuele Windows 11-installatie op een echte Copilot+ pc nodig. Het label Copilot+ betekent onder meer dat de computer een NPU heeft die minimaal 40 TOPS kan verwerken.

Microsofts verbeterde Windows Search is beschikbaar op Copilot+ pc’s met ondersteunde Snapdragon-, AMD- en Intel-processors. Een gewone Windows 11-laptop met alleen de Copilot-app wordt daardoor niet automatisch een Copilot+ pc en krijgt niet vanzelf dezelfde lokale semantische index.

Installeer eerst alle beschikbare Windows-updates. Controleer daarna bij Instellingen > Privacy en beveiliging > Windows doorzoeken of de indexering is voltooid. Benamingen kunnen per Windows-versie iets verschillen; zoeken naar “indexeringsopties” brengt je doorgaans bij dezelfde instellingen.

Kies welke mappen Windows mag indexeren

Windows biedt twee hoofdstanden.

Klassiek

Deze stand indexeert standaard onder meer Documenten, Afbeeldingen, Muziek en het bureaublad. Je kunt handmatig extra locaties toevoegen.

Dit is vaak de beste balans wanneer je bestanden voornamelijk in de standaardmappen bewaart.

Uitgebreid

Deze stand indexeert vrijwel de hele pc en kan daardoor bestanden in meer mappen terugvinden. De keerzijde is een hoger gebruik van processor, accu en opslag tijdens het opbouwen en bijwerken van de index.

Microsoft adviseert de Copilot+ pc tijdens de eerste indexering aan de oplader te leggen. De eerste ronde kan enkele uren duren. Daarna verwerkt Windows vooral nieuwe en aangepaste bestanden op de achtergrond.

Deze documenten en afbeeldingen worden semantisch ondersteund

Microsoft noemt voor de verbeterde index de volgende documentformaten:

.txt;
.pdf;
.docx en .doc;
.rtf;
.pptx en .ppt;
.xls en .xlsx.

Voor afbeeldingen worden genoemd:

.jpg en .jpeg;
.png;
.gif;
.bmp;
.ico.

Dat betekent niet dat ieder bestand gegarandeerd goed wordt begrepen. Een slecht gescande pdf, afbeelding zonder herkenbaar onderwerp of document in een niet-ondersteunde taal kan zwakkere resultaten geven.

In de Microsoft Foto’s-app kun je lokale, geïndexeerde foto’s eveneens in gewone taal beschrijven. Microsoft zegt dat die semantische fotofunctie geen biometrische gegevens verzamelt, verwerkt of bewaart, ook niet wanneer er mensen of gezichten op een foto staan.

De belangrijke beperking voor Nederlandse bestanden

Microsoft optimaliseert de semantische index momenteel voor:

Engels;
Frans;
Duits;
Spaans;
Japans;
vereenvoudigd Chinees.

Nederlands staat niet in die lijst.

Volgens Microsoft kan een pc met een andere systeemtaal wel verbeterde resultaten geven wanneer zowel de zoekopdracht als de geïndexeerde inhoud in een ondersteunde taal zijn. Op een Nederlandstalige Windows-installatie kun je dus een Engelse opdracht gebruiken om Engelstalige documenten of visueel herkenbare foto’s semantisch te doorzoeken.

Voor een Nederlandstalig rapport en een Nederlandse zoekterm valt Windows terug op de traditionele, letterlijke index. Zoek dan op woorden die waarschijnlijk werkelijk in het document staan, zoals een projectnaam, klantnaam, maand of kenmerkende zin.

De functie “begrijpt” een Nederlandse documentenmap dus nog niet volledig. Wie dat niet vermeldt, maakt de mogelijkheid groter dan Microsoft officieel ondersteunt.

Zo krijg je betere resultaten

Bewaar belangrijke bestanden in een geïndexeerde map.
Wacht tot de eerste indexering volledig is afgerond.
Gebruik voor semantisch zoeken voorlopig een ondersteunde taal, meestal Engels.
Beschrijf het onderwerp, bestandstype of de zichtbare scène.
Probeer bij weinig resultaat een letterlijk woord uit het document.
Zoek in Verkenner wanneer je de waarschijnlijke map al kent.
Controleer of bij het betreffende bestandstype ook de inhoud wordt geïndexeerd.

Voor een presentatie over zonnepanelen kun je bijvoorbeeld eerst zoeken op presentation about solar energy. Werkt dat niet, probeer dan een letterlijke projectnaam of een zin die waarschijnlijk op een dia staat.

Blijft de index echt op je computer?

Microsoft zegt dat gegevens uit de semantische index lokaal op de pc worden opgeslagen en niet door Microsoft worden bewaard of gebruikt om AI-modellen te trainen. Op een ondersteund Windows 365 Cloud PC-apparaat blijft de index volgens Microsoft binnen de opslag van die Cloud PC.

Dat betekent niet dat de index voor iedere toepassing onzichtbaar is. Microsoft waarschuwt dat geïnstalleerde apps mogelijk indexgegevens kunnen lezen. Installeer daarom alleen betrouwbare software en indexeer geen mappen die niet doorzoekbaar hoeven te zijn.

Via de geavanceerde indexeringsopties kun je:

specifieke mappen uitsluiten;
bestandstypen uitschakelen;
alleen eigenschappen in plaats van de volledige inhoud indexeren;
de index opnieuw opbouwen.

Cloudzoekresultaten en webzoekgeschiedenis zijn aparte onderdelen. Als je OneDrive- of webresultaten activeert, kunnen daarvoor een account, internetverbinding en andere privacy-instellingen gelden.

Dit is niet hetzelfde als Windows Recall

Verbeterde Windows Search indexeert geselecteerde bestanden en hun inhoud. Recall maakt, wanneer je die functie bewust inschakelt, periodieke momentopnamen van wat op je scherm verschijnt.

Je hoeft Recall dus niet te activeren om semantisch in bestaande bestanden te zoeken. Dat onderscheid is belangrijk voor de privacy. In onze aparte uitleg staat wat Windows Recall bewaart en hoe je het uitschakelt.

Veelgestelde vragen

Werkt AI-zoeken op iedere Windows 11-pc?

Nee. De verbeterde semantische index is bedoeld voor Copilot+ pc’s met geschikte NPU-hardware en actuele Windows-updates. Traditioneel Windows zoeken blijft wel op gewone pc’s werken.

Kan ik Nederlandse opdrachten gebruiken?

Je kunt ze invoeren, maar Nederlands is op 12 augustus 2026 niet geoptimaliseerd voor verbeterd semantisch zoeken. Windows gebruikt dan doorgaans de traditionele letterlijke zoekmethode.

Worden mijn documenten naar Microsoft gestuurd?

Microsoft zegt dat de semantische index lokaal wordt opgeslagen en niet wordt gebruikt om AI-modellen te trainen. Cloud- en webzoekfuncties zijn afzonderlijke diensten en kunnen andere gegevensverwerking hebben.

Kost indexeren veel accu?

Het doorzoeken van de hele pc kan CPU en accu extra belasten, vooral bij de eerste indexering. Microsoft adviseert de pc daarbij aan de oplader te leggen. De klassieke stand gebruikt doorgaans minder systeembronnen dan de uitgebreide stand.

Robin HeesterOprichter

Robin Heester is mede-oprichter van AI Wereld en heeft door de jaren heen meerdere websites, nieuwsbrieven en magazines opgericht. Hij schrijft over technologie, innovatie en de maatschappelijke impact van nieuwe digitale ontwikkelingen.