EU-leiders bespreken in Dublien wie Europese AI-rekenkracht gaat betalen

Europese regeringsleiders bespreken in Dublin hoe Europa meer eigen AI-rekenkracht kan opbouwen. Ze kijken naar publiek en privaat geld voor infrastructuur, betaalbare energie en minder afhankelijkheid van buitenlandse technologie. Het Nederlandse kabinet wijst onder meer op de AI-fabriek in Groningen en wil de uitbreiding van Europese datacentercapaciteit versnellen.

De Europese Raad zet de concurrentiekracht van Europa centraal tijdens de informele bijeenkomst van vrijdag 13 november. De regeringsleiders kijken hoe Europese bedrijven en overheden meer AI kunnen toepassen en welke infrastructuur ze daarvoor nodig hebben. Arthur Mensch, topman van het Franse AI-bedrijf Mistral, is uitgenodigd om over de Europese positie mee te praten.

De agenda noemt betaalbare, schone energie naast investeringen. Dat maakt de discussie concreet voor een datacenterproject. Een groot cluster heeft naast de aansluiting ook een betrouwbare aanvoer nodig tijdens de hele gebruiksduur. Het vraagt geld voor de gebouwen en machines, en vervolgens genoeg stroom om die machines te laten draaien. De Raad wil bespreken hoe publieke en private investeerders samen voldoende kapitaal voor die infrastructuur kunnen mobiliseren.

Reuters beschrijft voorafgaand aan de bijeenkomst hoe de plannen voor zeven Europese AI-gigafabrieken samenlopen met onenigheid over het meerjarige EU-budget voor 2028 tot 2034. Bij die plannen gaat het om grotere installaties die onder meer geavanceerde chips, datacenters en snelle verbindingen samenbrengen. Wie investeert, is daarmee een vraag voor zowel de begrotingsonderhandelingen als bedrijven die de installaties kunnen bouwen of gebruiken.

In het schriftelijk overleg met de Tweede Kamer noemt het kabinet drie routes om meer rekenkracht beschikbaar te maken. De kabinetsvisie op AI zet die plannen in het bredere Nederlandse beleid. Nederland werkt aan de eigen AI-fabriek in Groningen, neemt deel aan het Europese supercomputerprogramma EuroHPC en ziet een rol voor Europese AI-gigafabrieken. Het kabinet bepleit ook een ambitieuze Europese Cloud & AI Development Act om uitbreiding van reken- en datacentercapaciteit te versnellen.

De vraag voor een Nederlands bedrijf is uiteindelijk of het de machines kan gebruiken. AI Wereld beschreef eerder hoe het Drentse bedrijf KOWW 5.000 uur op een Europese supercomputer kreeg. Het bedrijf wil op dronebeelden waterplanten leren herkennen. Na een eerste afwijzing kreeg het ondersteuning bij de aanvraag en kon het in Bulgarije rekenen. Zulke toegang is een concreet onderdeel van de AI-koers die het kabinet eerder presenteerde.

Geoffrey Hinton, mede-winnaar van de Nobelprijs voor Natuurkunde in 2024, is uitgenodigd voor het gesprek over veiligheid en maatschappelijke gevolgen. De Raad noemt onder meer grondrechten, de bescherming van kinderen en de betrouwbaarheid van democratische processen. Mensch praat mee over de Europese industrie en Hinton over de risico’s en gevolgen van de technologie.

Voorzitter António Costa schrijft in zijn uitnodiging aan de regeringsleiders dat hij verwacht het onderwerp in 2027 opnieuw te agenderen. Voor deze bijeenkomst draait de uitkomst om de vraag welke voorstellen de lidstaten samen willen uitwerken. Op het moment van schrijven vermeldde de Europese Raad de bijeenkomst als lopend en had hij nog geen uitkomsten over AI gepubliceerd.