Europa zet druk op grote techbedrijven en riskeert boosheid uit Washington

Europese landen zijn de laatste weken begonnen met nieuwe stappen om grote technologiebedrijven zoals Meta, X en TikTok strenger aan te pakken vanwege zorgen over de veiligheid van kinderen en de verspreiding van schadelijke content op sociale media. Deze individuele acties komen bovenop de bestaande Europese regels voor digitale platforms en zouden spanningen met de Verenigde Staten kunnen veroorzaken, waar veel van deze bedrijven hun oorsprong hebben. Lees het hele verslag via Reuters.

In Spanje hebben aanklagers opdracht gekregen om onderzoeken te starten naar Meta (het moederbedrijf van Facebook), X (voorheen Twitter) en TikTok, omdat er berichten circuleren dat die platforms door kunstmatige intelligentie gegenereerde seksueel expliciete beelden van kinderen verspreiden. Deze stap volgt op soortgelijke acties in het Verenigd Koninkrijk. In Ierland is er een formeel onderzoek naar de AI-chatbot Grok van X vanwege de manier waarop die omgaat met persoonsgegevens en mogelijk schadelijke beelden produceert.

Frankrijk, Spanje, Griekenland, Denemarken, Slovenië en Tsjechië hebben de afgelopen weken ook plannen aangekondigd om sociale media voor jongeren te beperken. In sommige gevallen wordt voorgesteld om onder bepaalde leeftijden helemaal geen toegang te geven tot platforms als deze. Dat idee volgt op soortgelijke maatregelen in landen zoals Australië. In Duitsland en het Verenigd Koninkrijk wordt ook gekeken naar vergelijkbare stappen voor jonge gebruikers.

Veel regeringen hebben benadrukt dat deze nationale acties gedeeltelijk voortkomen uit onvrede over de snelheid en kracht van de Europese Unie als geheel. Hoewel de EU in 2024 de Digital Services Act (DSA) van kracht liet worden, die techbedrijven zware boetes kan opleggen als ze geen effectieve maatregelen nemen tegen illegale of schadelijke content, vinden sommige staten dat de uitvoering niet snel genoeg gaat. Ze vrezen dat jongeren en andere kwetsbare groepen hierdoor niet voldoende beschermd worden.

De DSA geeft Europese toezichthouders de mogelijkheid om platforms voor grote bedragen te bestraffen als ze de regels overtreden, tot 6 procent van de wereldwijde omzet. Toch blijkt het politiek ingewikkeld om deze sancties door te voeren, ook omdat er internationale spanningen kunnen ontstaan.

De stappen van Europese landen zijn niet onopgemerkt gebleven in de Verenigde Staten. President Donald Trump heeft eerder al gedreigd met tarieven en andere tegenmaatregelen als Europa verder gaat met strengere regulering die Amerikaanse bedrijven raakt. Bij eerdere confrontaties over digitale regelgeving noemde zijn administratie Europese stappen zelfs een bedreiging voor de Amerikaanse economie en waarschuwde voor mogelijke handelsmaatregelen.

Deze politieke druk laat zien dat technologie en digitale regelgeving niet alleen binnen nationale grenzen spelen, maar ook onderdeel zijn van bredere geopolitieke discussies. Europese landen leggen de nadruk op het beschermen van minderjarigen en het aanpakken van wat zij zien als schadelijke content en invloed, terwijl tegenstanders wijzen op de mogelijke negatieve gevolgen voor internationale samenwerking en handel.

Voor veel Europese politici is de discussie rond techbedrijven ook een breder debat over digitale soevereiniteit. Zij willen minder afhankelijk zijn van Amerikaanse platforms en juist meer ruimte geven aan Europese technologiebedrijven en regelgevers. Spanje’s consumentenminister noemde de recente stappen een manier om “los te komen van digitale afhankelijkheid” van de Verenigde Staten, onder meer omdat sommige platforms naar zijn zeggen democratische processen van binnenuit kunnen verstoren.