Goedemorgen AI: verbod op chatbots op de basisschool?

Mogen basisschoolleerlingen straks geen ChatGPT of Gemini meer gebruiken? Tien Tweede Kamerleden willen dat het kabinet met een verbod op generatieve AI door leerlingen komt. De stemming is dinsdag, maar een verbod bestaat nog niet. Verder deze zondag: Alibaba in Amsterdam, Europese AI van Mistral en een verrassend experiment met menselijke hersencellen.

Goedemorgen! Het is zondag 1 november 2026. Vandaag kijken we naar wat je met AI wilt toestaan, wie de techniek beheert en hoe bedrijven haar proberen te verbeteren. Zes verhalen om rustig bij te lezen, met de podcast voor bij je ontbijt of onderweg.

In de nieuwste aflevering van AI Wereld Vandaag bespreken we alle onderwerpen met extra uitleg en voorbeelden. De podcast gebruikt een AI-stem. Luister en volg ons via Spotify of Apple Podcasts.

Tien Kamerleden vragen in een nieuwe motie over generatieve AI in het primair onderwijs om een verbod op gebruik door leerlingen. Hun zorg: kinderen moeten zelfstandig leren nadenken, schrijven en problemen oplossen, zonder dat een chatbot het werk direct voor hen uitvoert.

De Tweede Kamer stemt op dinsdag 3 november. Het kabinet heeft het voorstel ontraden en er is nog geen verbod ingevoerd. Ook is onduidelijk welke toepassingen onder een eventuele regeling zouden vallen.

Een leerling die een chatbot een werkstuk laat schrijven, doet iets anders dan een docent die uitlegt waarom AI fouten kan maken. Het onderscheid tussen zelf leren, leren óver AI en AI als hulpmiddel voor de leerkracht is nog niet uitgewerkt. Daarover moet het echte onderwijsdebat gaan.

Alibaba Cloud heeft zijn eerste Nederlandse cloudregio geopend, met capaciteit in twee Amsterdamse datacenters. Daarmee kunnen organisaties onder meer opslag, databases en rekenkracht dichter bij Nederlandse klanten huren.

Alibaba zegt dat gegevens in de regio in Nederland kunnen worden opgeslagen en verwerkt. Toch moet je cloudopslag niet verwarren met de plaats waar een AI-model draait: voor Alibaba’s Model Studio, met onder meer Qwen, is nog geen afzonderlijke Amsterdamse regio bevestigd. De documentatie noemt voor die dienst Frankfurt als Europese optie.

Voor bedrijven tellen daarom steeds drie vragen: waar staan de gegevens, waar vindt de AI-berekening plaats en wie kan er toegang krijgen?

Het Franse Mistral heeft Large 4 daadwerkelijk als modeldownload uitgebracht. Bij de eerdere introductie was dat nog een belofte. Nu kunnen organisaties de gewichten onder licentievoorwaarden zelf installeren, bijvoorbeeld om interne documenten te verwerken.

Dat betekent niet dat het model eenvoudig op een gewone laptop past. Ook de kleinere uitvoeringen vragen zeer veel geheugen. Bovendien gelden specifieke voorwaarden wanneer je het model als algemene commerciële dienst aan anderen aanbiedt.

De nieuwe stap is vooral belangrijk voor Europese organisaties die niet uitsluitend van één online AI-aanbieder afhankelijk willen zijn. De kosten van hardware en beheer blijven onderdeel van die keuze.

OpenAI, Google en Microsoft ondersteunen een gezamenlijk signaal voor AI-training. Websitebeheerders zouden daarmee via het bekende robots.txt-bestand eenvoudiger kunnen aangeven dat hun inhoud niet voor het trainen van generatieve AI gebruikt mag worden.

Dat is nog geen universele blokkade. Het voorstel is vrijwillig, de bedrijven voeren het op verschillende momenten in en niet iedere crawler hoeft zich eraan te houden. Bovendien is training iets anders dan een webpagina raadplegen om een antwoord van een bron te voorzien.

Het voorstel kan uitgevers administratie besparen. Het lost de discussie over auteursrecht, toestemming en het gebruik van online materiaal niet in één keer op.

Volgens berichtgeving over DeepSeek en Moonshot zouden de bedrijven uitvoer van GPT-6 Astra gebruikt hebben om nieuwe AI-modellen te trainen. Het oorspronkelijke bericht berust op anonieme bronnen. Het aandeel van zulke trainingsvoorbeelden in de prestaties van de genoemde modellen is niet publiek aangetoond.

De gebruikte methode heet distillatie. Daarmee leert een model van antwoorden van een ander model. Dat is niet automatisch verkeerd; de vraag is onder meer of de voorbeelden met toestemming zijn verzameld en of beveiligingsmaatregelen zijn omzeild.

Antwoorden verzamelen is ook iets anders dan de interne modelbestanden kopiëren. Voor conclusies over de specifieke modellen ontbreekt nog onafhankelijk controleerbaar bewijs.

Een Amerikaans bedrijf presenteert Mischief 1, een AI-videomodel met een biologische onderzoeksachtergrond. Het stelt dat het model vijf keer zo snel werkt als de oorspronkelijke software.

De hersencellen maken echter geen video's. De neuronen blijven in het laboratorium, waar onderzoekers elektrische reacties bestuderen. Ideeën uit die experimenten worden vertaald naar algoritmes die op gewone chips draaien.

De snelheidsclaim is van de fabrikant zelf en onafhankelijk bewijs voor het volledige effect van die biologische aanpak ontbreekt. Het experiment is daardoor vooral interessant als mogelijke inspiratie voor efficiëntere software.

Moeten kinderen eerst zonder chatbot leren schrijven, of hoort AI juist vanaf jonge leeftijd bij het onderwijs? Laat je mening achter in de reacties.

Luister naar AI Wereld Vandaag en volg ons via Spotify of Apple Podcasts. Fijne zondag!