Google kapt naar schatting 250.000 bomen voor AI-datacenter in Finland

Google heeft in Finland naar schatting 250.000 bomen laten kappen voor de bouw van een nieuw datacenter. De werkzaamheden begonnen voordat de verplichte milieubeoordeling was afgerond. De Finse toezichthouder heeft Google daarom laten stoppen en stelt aanvullende eisen vanwege mogelijke schade aan de natuur en het water.

De bomen verdwenen op een terrein van 330 hectare bij Muhos, in het noorden van Finland. Volgens een reportage van The Guardian is niet alleen het bos verdwenen, maar hebben graafmachines ook grote delen van de bovenste bodemlaag weggehaald. Wat overblijft, is een uitgestrekte vlakte van modder, boomwortels en diepe sporen van zware machines.

Het project maakt deel uit van Googles miljardeninvesteringen in Europese AI-infrastructuur.

Google wil op twee locaties in Finland nieuwe datacenters bouwen. Naast Muhos gaat het om Otanmäki, bij de stad Kajaani. Volgens de Finse natuurorganisatie SLL zijn bij Muhos naar schatting 250.000 bomen gekapt. Bij Otanmäki zouden nog eens 150.000 bomen zijn verdwenen.

Het gaat om schattingen van natuurbeschermers, niet om een officieel vastgestelde telling.

De Finse vergunningen- en toezichthouder LVV greep op 6 oktober in. De instantie constateerde dat Google al grootschalige werkzaamheden had uitgevoerd terwijl de verplichte milieueffectbeoordeling nog liep.

Bij zo'n beoordeling onderzoeken deskundigen vooraf wat een groot bouwproject betekent voor de natuur, bodem, waterkwaliteit en leefomgeving. Het doel is om schade te voorkomen en mogelijke alternatieven te onderzoeken.

Volgens de officiële verklaring van LVV hadden de werkzaamheden al zoveel invloed op het landschap dat ze de beoordeling konden ondermijnen.

Google moest daarom stoppen met bomen kappen, grond afgraven, sloten aanleggen en andere ingrijpende werkzaamheden. Het bedrijf bevestigde dat het de voorbereidingen op beide locaties had stilgelegd.

De zaak heeft ook de aandacht van de politie. De Finse toezichthouder heeft een onderzoeksverzoek ingediend om mogelijke strafbare feiten bij het project in Muhos te laten onderzoeken. Er ligt nog geen definitief rechterlijk oordeel over de verantwoordelijkheid voor mogelijke overtredingen.

De verdwenen bomen vormen niet het enige milieuprobleem. Omwonenden vertellen aan The Guardian dat het water in nabijgelegen beekjes bruin is geworden sinds de werkzaamheden begonnen.

Die beekjes staan in verbinding met de Oulujoki, een belangrijke rivier in de regio.

De Finse autoriteiten maken zich eveneens zorgen over mogelijke watervervuiling. Op 22 oktober eiste de toezichthouder nieuwe maatregelen van Google.

Volgens de Finse krant Kaleva is voor het terrein ongeveer negen kilometer aan nieuwe afwateringssloten gepland. Het grootste deel daarvan is al aangelegd.

De bodem bevat gesteente dat bij blootstelling aan lucht en water kan zorgen voor verzuring. Daardoor kunnen ook metalen gemakkelijker in het water terechtkomen. In meetresultaten die Google heeft aangeleverd, zijn al veranderingen zichtbaar die op verzuring wijzen.

Dat betekent nog niet dat vaststaat dat de rivier ernstig vervuild is. De toezichthouder vindt de bestaande maatregelen echter onvoldoende om de risico's goed te beheersen.

Google moet uiterlijk 5 november 2026 een uitgebreider plan indienen om het water te beschermen. Ook is voor de afwateringswerkzaamheden een aparte vergunning nodig.

Bewoners melden daarnaast dat dieren hun leefgebied zijn kwijtgeraakt. In Otanmäki zouden wolven dichter bij het dorp zijn gekomen nadat het bos verdween. Natuurbeschermers wijzen op het verlies van leefgebied voor vogels en andere dieren.

Google heeft inmiddels excuses aangeboden voor de gang van zaken.

Antti Järvinen, de hoogste vertegenwoordiger van Google in Finland, verklaarde dat het bedrijf handelde vanuit zijn toenmalige begrip van de wetgeving.

Google zegt volledig mee te werken met de Finse autoriteiten. Het bedrijf wil bovendien op 130 hectare bij Muhos nieuwe bomen planten en maatregelen treffen om de waterkwaliteit te beschermen.

Natuurbeschermers vinden dat onvoldoende. Zij wijzen erop dat bij Muhos 330 hectare bos is verdwenen en dat nieuw aangeplante bomen niet direct dezelfde ecologische waarde hebben als het oorspronkelijke bos.

De discussie raakt een aanzienlijk groter project. Google kondigde in september aan de komende twee jaar 13 miljard euro te investeren in Finland.

Dat bedrag is bestemd voor meerdere datacenters, energieprojecten en andere investeringen. Het gaat dus niet uitsluitend om de twee locaties waar de werkzaamheden zijn stilgelegd.

Google verwacht dat zijn investeringen duizenden banen ondersteunen. Het bedrijf wijst daarnaast op plannen voor schone energie, opleidingen en lokale economische ontwikkeling.

Finland is aantrekkelijk voor technologiebedrijven die grote datacenters willen bouwen. Het relatief koele klimaat helpt bij de koeling van servers en het land beschikt over veel ruimte en energie-infrastructuur.

Door de snelle groei van kunstmatige intelligentie neemt de vraag naar zulke locaties toe. AI-modellen hebben enorme hoeveelheden rekenkracht nodig, zowel tijdens het trainen als wanneer miljoenen mensen ze dagelijks gebruiken.

Volgens The Guardian bevinden zich in Finland inmiddels 145 nieuwe datacenterprojecten in verschillende planningsfasen.

De Finse regering ziet deze investeringen als een economische kans. Vooral gebieden waar jongeren vertrekken en de bevolking vergrijst, hopen op banen, extra belastinginkomsten en nieuwe bedrijvigheid.

Tegelijkertijd vragen onderzoekers en omwonenden zich af hoeveel economische waarde daadwerkelijk in Finland achterblijft. De datacenters bedienen immers internationale klanten, terwijl de plaatselijke bevolking te maken krijgt met veranderingen in het landschap en mogelijke extra druk op het elektriciteitsnet.

Die discussie speelt ook in Nederland. Zo gebruikt het Microsoft-datacenter in Middenmeer meer dan één procent van alle Nederlandse stroom. Daarnaast bestaat er al langer kritiek op het gebrek aan openheid over het energieverbruik van Nederlandse datacenters.

De situatie in Finland voegt daar een ander probleem aan toe: de ruimte die nodig is voor steeds grotere AI-systemen en de gevolgen daarvan voor de natuur.

Voor Google is de belangrijkste vraag nu niet alleen wanneer de bouw weer verder mag, maar ook hoe het bedrijf de schade aan het landschap en de risico's voor het water gaat aanpakken.