Hoe een Drents bedrijf na een afwijzing 5.000 uur op een supercomputer kreeg

De eerste keer vroeg het Drentse waterplantenbedrijf KOWW om zoveel mogelijk tijd op een Europese supercomputer. De aanvraag strandde. De beoordelaars konden uit het plan onvoldoende opmaken wat het team met die capaciteit zou doen en of het de machine kon benutten. Met hulp van het expertisecentrum van de Nederlandse AI-fabriek lukte het in augustus wel. De ontwikkelaars kregen 5.000 rekenuren in Bulgarije om waterplanten te leren herkennen op dronebeelden.

Die begeleiding is werk dat al in Groningen gebeurt terwijl de eigen supercomputer nog moet komen. Op 5 november maakte de AI-fabriek bekend dat Martijn Gribnau de organisatie gaat leiden. De oud-topman van de Volksbank begint op 11 januari 2027.

Vanuit de lucht lijken twee waterplanten soms genoeg op elkaar om een herkenningsmodel te misleiden. Voor de beheerder van een watergang maakt het wel degelijk uit welke soort er groeit. Wie een inheemse plant aanziet voor een woekerende exoot, kan op basis van de beelden besluiten om de verkeerde begroeiing weg te halen. Technologiepartner Objectherkenning.com noemt als voorbeeld het onderscheid tussen ongelijkbladig vederkruid en het inheemse aarvederkruid.

Het Kenniscentrum Ongewenste Wortelende Waterplanten (KOWW) in Schipborg wil zulke informatie delen met onder meer waterschappen en gemeenten. Zijn technische partner gebruikt daarvoor dronebeelden met een resolutie van 0,3 millimeter per pixel. Zo kunnen de ontwikkelaars naar afzonderlijke blaadjes kijken, ook bij planten die deels onder water groeien.

De gevolgen van een verkeerde herkenning kwamen terug in de aanvraag van KOWW bij het Europese supercomputernetwerk. Het team moest onder meer nadenken over mogelijke vertekeningen in de verzamelde beelden. Ook wilden beoordelaars genoeg van de programmacode zien om de technische haalbaarheid in te schatten. Edwin Kuipers van het Groningse expertisecentrum hielp de ontwikkelaars dat inzicht te geven zonder hun volledige code af te staan.

Lude Feldbrugge en Jelle Dalenberg van Objectherkenning.com hadden al ervaring met Hábrók, de supercomputer van de Rijksuniversiteit Groningen. Eén model van begin tot eind trainen kostte daar volgens Feldbrugge ongeveer zestig uur. Er konden zes experimenten tegelijk lopen. Wie vervolgens een andere modelopbouw of een nieuwe combinatie van instellingen wil proberen, heeft opnieuw rekentijd nodig.

Op de Bulgaarse supercomputer Discoverer kreeg het team voor drie maanden capaciteit om meer varianten naast elkaar te testen. Op termijn willen de ontwikkelaars een model dat klein en snel genoeg is om beelden tijdens de vlucht op de drone te verwerken. KOWW noemt op zijn overzicht van herkenbare waterplanten onder meer waterwaaier, kikkerbeet en grote waternavel. Het centrum publiceert daar geen foutpercentages per plant en geen vergelijking van het model vóór en na de Bulgaarse trainingen. Hoeveel de extra rekenuren de herkenning hebben verbeterd, is daardoor nog onbekend.

Het Europese Playground-programma staat doorlopend open voor Europese mkb-bedrijven en start-ups. Een bedrijf kiest één systeem en vraagt toegang aan voor één, twee of drie maanden. EuroHPC bekijkt de voorstellen op volgorde van binnenkomst en beoordeelt of het bedrijf in aanmerking komt en of het plan technisch haalbaar is. Volgens KOWW-kwartiermaker Leon Sterk kreeg zijn team binnen twee dagen uitsluitsel over de tweede aanvraag.

De Nederlandse supercomputer krijgt volgens de planning in 2027 een plek op de Zernike Campus en moet begin 2028 volledig draaien. Europa, het Rijk en de regio betalen samen de 200 miljoen euro voor de AI-fabriek in Groningen. Gribnau wil met zijn directieteam in zijn eerste honderd dagen bepalen welke doelen voorrang krijgen. Daarbij wil hij vooral horen wat innovatieve mkb-bedrijven nodig hebben.