IBM: AI versnelt groei Nederlandse bedrijven tot 2030

Nieuw onderzoek van het IBM Institute for Business Value laat zien dat kunstmatige intelligentie zich ontwikkelt tot een structurele groeimotor voor Nederlandse bedrijven. Maar liefst 83 procent van de Nederlandse leidinggevenden verwacht dat AI tegen 2030 een directe bijdrage levert aan de omzet.

Ter vergelijking: momenteel is dat nog 38 procent. Tegelijkertijd heeft slechts 15 procent een duidelijk beeld van waar die toekomstige AI-gedreven omzet precies vandaan zal komen.

Het onderzoek is gebaseerd op inzichten van 2.000 C-level executives wereldwijd en schetst een beeld van organisaties die volop investeren in AI, maar tegelijkertijd worstelen met focus, integratie en strategische richting.

De bereidheid om te investeren in AI neemt sterk toe. Nederlandse respondenten verwachten dat hun AI-uitgaven richting 2030 met ongeveer 144 procent zullen stijgen. Die investeringen gaan echter gepaard met zorgen: 78 procent vreest dat AI-projecten zullen mislukken door onvoldoende aansluiting op de kernactiviteiten van de organisatie.

Volgens Marcell Schmidt, Technology Leader bij IBM Nederland, is dat risico reëel. AI wordt steeds bepalender voor besluitvorming en bedrijfsvoering, maar alleen organisaties die AI structureel integreren, zullen er daadwerkelijk waarde uit halen. Tegen 2030 zal AI volgens hem een rol spelen in vrijwel alle bedrijfsprocessen.

Waar AI-investeringen nu vooral gericht zijn op efficiëntie, verschuift dat beeld snel. Op dit moment gaat 46 procent van de Nederlandse AI-uitgaven naar kostenbesparing en optimalisatie. Tegen 2030 verwacht men dat 63 procent van de investeringen gericht zal zijn op innovatie.

Die verschuiving sluit aan bij bredere verwachtingen over concurrentievoordeel. Zo denkt 68 procent van de Nederlandse leidinggevenden dat innovatie, en niet langer alleen operationele efficiëntie, de doorslaggevende factor wordt. AI-productiviteit speelt daarbij een sleutelrol: Nederlandse bedrijven verwachten dat AI de productiviteit tegen 2030 met gemiddeld 34 procent verhoogt. Ongeveer 73 procent is van plan deze winst actief te herinvesteren in verdere groei.

De technologische keuzes die organisaties nu maken, blijken doorslaggevend voor toekomstig succes. Hoewel bijna de helft van de Nederlandse respondenten het verfijnen van AI-modellen ziet als concurrentievoordeel, weet slechts 28 procent welke modellen op langere termijn nodig zijn.

Tegelijkertijd verwacht 80 procent dat hun AI-landschap tegen 2030 multi-model zal zijn. Opvallend is dat 83 procent denkt dat kleine taalmodellen (SLM’s) grotere taalmodellen (LLM’s) op specifieke toepassingen zullen overtreffen. Organisaties die AI opschalen over meerdere workflows met kleinere, op maat gemaakte en fundamentele modellen, rekenen op 24 procent hogere productiviteitswinst en 55 procent hogere operationele marges.

Ook quantum-AI wordt gezien als potentiële gamechanger: 65 procent verwacht dat deze technologie hun sector zal transformeren, maar slechts 23 procent denkt haar tegen 2030 daadwerkelijk te gebruiken. Dat creëert ruimte voor vroege adopters.

De impact van AI beperkt zich niet tot technologie. Tegen 2030 verwacht 24 procent van de Nederlandse organisaties een AI-adviseur in de raad van bestuur. Daarnaast denkt 65 procent dat AI bestaande leiderschapsrollen fundamenteel zal herdefiniëren en nieuwe functies zal creëren.

De druk op vaardigheden neemt toe. Meer dan de helft van de respondenten verwacht dat huidige functies korter bestaan en dat bestaande vaardigheden tegen 2030 verouderd zijn. Mindset wordt daarbij belangrijker geacht dan specifieke skills. Driekwart van de Nederlandse leidinggevenden verwacht bovendien dat AI beperkingen in middelen en vaardigheden grotendeels zal wegnemen.

Organisaties die zichzelf als ‘AI-first’ positioneren, creëren aantoonbaar vaker nieuwe functies en herontwerpen hun organisatiestructuur om meer waarde uit AI te halen.

Het IBM-onderzoek laat zien dat AI tegen 2030 een structurele rol speelt in omzetgroei, innovatie en leiderschap. Tegelijkertijd blijft de kloof groot tussen ambitie en uitvoering. Succesvolle organisaties zullen niet alleen investeren in technologie, maar ook duidelijke keuzes maken over modellen, governance, vaardigheden en integratie in de kern van het bedrijf.

Wie die keuzes nu uitstelt, loopt het risico dat AI wel kosten bespaart, maar geen duurzame groei oplevert.