Mediahuis schorst Peter Vandermeersch na gebruik van verzonnen AI-citaten

Een opvallende misstap binnen de journalistiek: de oud-hoofdredacteur van NRC is door uitgever Mediahuis op non-actief gezet nadat bleek dat hij gebruikmaakte van door AI gegenereerde citaten die nooit daadwerkelijk zijn uitgesproken. Het incident onderstreept de groeiende risico’s van kunstmatige intelligentie binnen redactiewerk.

De journalist, Peter Vandermeersch, erkent in een eigen blogpost dat hij fouten heeft gemaakt. In meerdere blogposts gebruikte hij AI-tools zoals ChatGPT, Perplexity en Google NotebookLM om rapporten samen te vatten. Daarbij zijn zogenoemde “hallucinaties” ontstaan: overtuigend klinkende, maar verzonnen citaten.

Volgens NRC zijn in 53 blogposts van Vandermeersch in totaal 15 artikelen gevonden waarin citaten stonden die niet terug te leiden waren naar de originele bronnen. In sommige gevallen ging de redactie nog een stap verder: zeven personen die volgens de artikelen geciteerd zijn, gaven aan die uitspraken nooit te hebben gedaan.

In totaal gaat het om tientallen verzonnen citaten. Daarmee raakt de zaak direct aan de kern van journalistieke betrouwbaarheid: het correct weergeven van bronnen.

Vandermeersch gaf aan dat hij vertrouwde op de samenvattingen van de gebruikte AI-tools. Volgens hem gaven de citaten wel de “juiste strekking” weer, maar waren ze niet letterlijk uitgesproken. Juist dat laatste maakt het gebruik problematisch binnen journalistieke standaarden.

Op zijn eigen blog noemt hij de fout “meer dan zuur”, juist omdat hij zelf vaker waarschuwde voor de risico’s van AI. Hij wijst op een belangrijk probleem: taalmodellen zijn inmiddels zo overtuigend dat ze “onweerstaanbare citaten” kunnen genereren.

De zaak laat zien hoe moeilijk het soms is om AI verantwoord in te zetten binnen redacties. Tools als ChatGPT kunnen snel samenvattingen maken, maar zijn ook gevoelig voor het verzinnen van details. Hoewel systemen zoals NotebookLM meer beperkt zijn tot ingevoerde bronnen, blijft menselijke controle essentieel.

Sinds oktober werkte Vermeersch als Fellow Journalism & Society, een rol waarin hij juist schreef en sprak over journalistieke innovatie en de rol van technologie. Dat juist hij nu struikelt over AI-gebruik, maakt de situatie pijnlijk en symbolisch.