Nederland sluit zich aan bij Pax Silica: banden met Amerika worden aangehaald

Nederland wordt een formele ondertekenaar van Pax Silica, de door de VS geleide coalitie die AI- en halfgeleiderketens coördineert, maakte het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken dinsdag bekend. De aankondiging komt terwijl een bilateraal geschil over de export van chipmachines naar China tussen de twee bondgenoten blijft doorsudderen.

De Nederlandse deelname aan Pax Silica geldt als een belangrijke winst voor een van de pijlers van de Amerikaanse techdiplomatie. Volgens Reuters valt de stap samen met een bezoek aan Washington van minister voor Buitenlandse Handel Sjoerd Sjoerdsma, die lobbyt tegen de voorgestelde Amerikaanse Match Act. Die wet zou bondgenoten dwingen om zich te scharen achter Washingtons exportcontrolebeleid richting China.

Sjoerdsma en Jacob Helberg, de Amerikaanse Under Secretary of State for Economic Affairs die de Pax Silica-initiatieven leidt, zullen de stap naar verwachting neerzetten als een impuls voor handel en economische veiligheid. Ook de Europese Unie wordt op termijn als deelnemer verwacht.

Hoewel de VS en Nederland zijn overeengekomen om ASML te beperken in het leveren aan China van geavanceerde machines die nodig zijn om AI-chips te produceren, verschillen de landen van mening over de vraag of ASML bepaalde minder geavanceerde apparatuur mag verkopen en onderhouden bij Chinese klanten. De Nederlandse toetreding tot Pax Silica is daarmee een opvallende diplomatieke stap, gezet ondanks dat onopgeloste wrijvingspunt.

Pax Silica is het vlaggenschip van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken op het gebied van AI- en ketenveiligheid, bedoeld om onder bondgenoten en vertrouwde partners een nieuwe consensus over economische veiligheid te smeden.

Van kritieke mineralen en energie-inputs tot geavanceerde productie, halfgeleiders, AI-infrastructuur en logistiek: de Verenigde Staten organiseren een coalitie van landen rond het principe van een veilige, veerkrachtige en innovatiegedreven ecosysteem over de volledige mondiale technologiesupplychain.

De naam verwijst naar het Latijnse pax, voor vrede en stabiliteit, en silica, de verbinding die wordt geraffineerd tot het silicium waarop moderne computertechnologie draait.

Het initiatief werd gelanceerd in december 2025, samen met de ondertekening van de niet-bindende Pax Silica-verklaring door een eerste groep partnerlanden. Huidige ondertekenaars zijn Australië, Finland, India, Israël, Japan, Noorwegen, Qatar, Zuid-Korea, Singapore, de Filipijnen, de VAE, het VK en Zweden, terwijl Taiwan de principes van de verklaring onderschrijft als deelnemer zonder te ondertekenen.

In maart 2026 kondigde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, in samenwerking met het Congres, het voornemen aan om 250 miljoen dollar aan buitenlandse steun vrij te maken voor een nieuw Pax Silica-fonds. Dit fonds ondersteunt winning en verwerking van kritieke mineralen, vitale infrastructuur en productielocaties die zorgen voor veilige en betrouwbare halfgeleiderketens.

Het ministerie voegde daaraan toe dat het verwacht dat het fonds mede-investeringen zal aantrekken van grote staatsfondsen en private partijen die samen meer dan 1 biljoen dollar aan activa beheren.

Op 25 en 26 juni organiseert Under Secretary Helberg in het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken een tweedaagse top voor Pax Silica-partnereconomieën. Deelnemers zijn de huidige ondertekenaars van de Pax Silica-verklaring, vertegenwoordigers van verbonden economieën en topbestuurders van toonaangevende bedrijven die de technologieën bouwen en financieren die het AI-tijdperk zullen dragen. Hoge functionarissen zullen toespraken houden, nieuwe initiatieven aankondigen en een ondertekeningsceremonie bijwonen om nieuwe Pax Silica-partners te verwelkomen.

Pax Silica wil een bestendige economische orde vestigen die een door AI gedreven welvaartstijdperk in partnerlanden mogelijk maakt. De kernprioriteiten zijn het verminderen van dwingende afhankelijkheden, het veiligstellen van mondiale technologiesupplychains, het beschermen van gevoelige technologieën en het bouwen van vertrouwde digitale infrastructuur. Nederland, thuisbasis van ASML — ’s werelds enige leverancier van extreem-ultraviolette lithografiemachines die cruciaal zijn voor geavanceerde chipproductie — brengt een strategisch onmisbare schakel in die ketencoalitie.