Ouders & Onderwijs tegen totaalverbod op AI op basisscholen

Ouders & Onderwijs vindt een totaalverbod op generatieve AI voor basisschoolleerlingen niet de juiste oplossing. Kinderen moeten ook leren hoe de technologie werkt en hoe ze ermee omgaan, stelt de organisatie. Die reactie volgt op het verzoek van de Tweede Kamer om het gebruik door leerlingen te verbieden.

In haar reactie op de aangenomen motie erkent de ouderorganisatie de zorgen over zelfstandig leren denken, lezen en schrijven. Zij wil dat scholen en leerkrachten bepalen wanneer een hulpmiddel het leren ondersteunt en wanneer kinderen een opdracht zelf uitvoeren.

De Kamer nam de motie op 3 november aan. Zoals AI Wereld eerder beschreef, heeft de Kamer daarmee het kabinet gevraagd om een verbod uit te werken. Er geldt hierdoor nog geen nieuw landelijk verbod.

De discussie raakt ook de voorgestelde kerndoelen voor digitale geletterdheid. In de uitwerking van SLO stelt het curriculuminstituut voor dat basisschoolleerlingen AI verkennen. Daarbij horen het herkennen van toepassingen in hun omgeving en het leren omgaan met een AI-systeem.

Daarbij noemt SLO ook het beschrijven van onderdelen van zo'n systeem en van gedrag dat op menselijk gedrag lijkt. Een les over AI hoeft daardoor niet te bestaan uit het laten schrijven van een opstel door een chatbot. De inhoudelijke vraag is welke kennis en ervaring een leerling tijdens de les opdoet.

De documenten maken bovendien onderscheid tussen het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Oudere leerlingen krijgen uitgebreidere doelen, waaronder het onderzoeken van mogelijkheden en beperkingen. Eenzelfde opdracht voor alle leeftijden volgt niet uit die opbouw.

Ouders & Onderwijs wil voorkomen dat kinderen alleen thuis kennismaken met AI. De kennis en begeleiding die gezinnen kunnen bieden, verschillen. De organisatie ziet daarom een rol voor school, onder toezicht van de leerkracht.

De zorgen van de Kamer hebben een herkenbare basis in onderzoek. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling beschrijft in haar Digital Education Outlook 2026 dat leerlingen met algemene AI-tools soms betere opdrachten inleveren, zonder dat hun kennis evenveel toeneemt.

Bij sommige onderzochte toepassingen verdwijnt het voordeel zodra leerlingen een toets zonder AI maken. De organisatie ziet tegelijk mogelijkheden bij hulpmiddelen die speciaal voor onderwijs zijn ontworpen en een duidelijk leerdoel ondersteunen.

Een systeem dat een leerling vragen stelt over een redenering, vervult bijvoorbeeld een andere functie dan een chatbot die meteen het eindantwoord geeft. Voor een beoordeling van AI in de klas zijn daarom ook de opdracht, begeleiding en toetsing relevant.

De OESO pleit er daarom ook voor om leraren te betrekken bij het ontwerpen van AI-hulpmiddelen. Hun kennis van leerlingen en lesstof moet mede bepalen welke ondersteuning een systeem biedt en hoe die in de les past.

Ouders & Onderwijs vraagt scholen om duidelijk te vertellen welke AI-programma's ze inzetten, met welk doel en wat er met leerlinggegevens gebeurt. Ouders kunnen hierover meepraten via de medezeggenschapsraad.

De organisatie wil daarnaast gecontroleerde hulpmiddelen die passen bij de leeftijd en ondersteuningsbehoeften van kinderen. Zij wijst erop dat bijvoorbeeld leesondersteuning onderdeel van de discussie kan worden wanneer een verbod te breed uitpakt.

Het oorspronkelijke voorstel van de Kamerleden vraagt om aanpassing van het onderwijssysteem in het Regieplan Digitalisering. Het kabinet moet daarin nog uitwerken hoe het met de aangenomen motie omgaat en welke toepassingen een eventuele beperking precies zou raken.