AI-student van VU krijgt nul omdat ze AI-sporen vergat te wissen

Een bachelorstudent Artificial Intelligence aan de Vrije Universiteit Amsterdam heeft een 0,0 gekregen voor een opdracht nadat bleek dat ze verboden AI-hulp had gebruikt. Het bewijs daarvoor was opvallend simpel: in haar antwoorden stonden expliciete systeemmeldingen van een chatbot, zoals “thought for 4 seconds” en “thought for 7 seconds”.

Hoewel AI-gebruik binnen AI-opleidingen steeds vaker onderwerp van discussie is, geldt ook daar dat studenten zich aan de vastgestelde regels moeten houden. In dit geval was bij de opdracht expliciet vermeld dat je geen AI mocht gebruiken. Dat meldt U Today, het universiteitsblad van de Universiteit Twente.

Het gebruik van AI-tools zoals ChatGPT is doorgaans lastig te bewijzen. Tekstherkenningstools zijn onbetrouwbaar en inhoudelijke stijlverschillen zijn vaak subjectief. In deze zaak liet de student echter letterlijk interne aanduidingen van de chatbot staan, die normaal verborgen blijven voor eindgebruikers.

Dat maakte het voor de examencommissie vrij simpel om vast te stellen dat er sprake was van ongeoorloofd AI-gebruik. Naast de onvoldoende is de student voor een periode van één maand uitgesloten van deelname aan tentamens.

Bij de beoordeling woog mee dat de student eerder al betrokken was geweest bij een fraudezaak. Dat verzwaarde volgens de universiteit de sanctie. De student was het hier niet mee eens en stapte naar de rechter.

Tijdens de procedure gaf zij toe AI te hebben gebruikt, maar stelde dat dit alleen bedoeld was voor vertaling en het verbeteren van formuleringen. Volgens haar viel dat niet onder fraude. Ook vond zij de straf disproportioneel, omdat deze haar studievoortgang zou schaden.

De rechter ging niet mee in dat betoog. Omdat bij de opdracht expliciet stond dat elk gebruik van AI verboden was, was de onvoldoende volgens de rechtbank terecht. Ook de tijdelijke uitsluiting van tentamens is als proportioneel beoordeeld, mede gezien de eerdere fraude.

Tijdens de zitting bleek bovendien dat de student via een herkansing en het wisselen van een vak alsnog binnen hetzelfde collegejaar kon afstuderen. Ze behaalde uiteindelijk haar diploma, maar verloor wel de rechtszaak.

De zaak onderstreept hoe scherp onderwijsinstellingen momenteel kijken naar AI-gebruik, juist binnen opleidingen die zich richten op kunstmatige intelligentie. Transparantie, duidelijke richtlijnen en naleving daarvan worden steeds belangrijker nu AI-tools breed beschikbaar zijn.

Voor studenten is de boodschap helder: zelfs bij technische of AI-gerelateerde studies geldt dat ongeoorloofd AI-gebruik niet alleen inhoudelijk, maar ook juridisch consequenties kan hebben — zeker als de sporen zichtbaar blijven.