Amerikaanse rechters waarschuwen: AI-kunst niet beschermd door auteursrecht

woensdag, 04 maart 2026 om 20:00

Amerikaanse AI-auteursrechtzaak eindigt bij Hooggerechtshof

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft begin maart 2026 besloten een belangrijke AI-auteursrechtzaak niet in behandeling te nemen. Daarmee blijft de bestaande juridische regel in de Verenigde Staten overeind: kunst die volledig door AI is gemaakt, zonder menselijke maker, kan geen auteursrecht krijgen.

De zaak draaide om computerwetenschapper Stephen Thaler. Hij probeerde auteursrecht te verkrijgen voor het beeld A Recent Entrance to Paradise, dat volgens hem volledig werd gegenereerd door zijn AI-systeem DABUS. De Amerikaanse Copyright Office wees de aanvraag al eerder af omdat het werk geen menselijke auteur heeft.

Zowel een federale rechtbank in 2023 als een hof van beroep in 2025 bevestigden dat besluit. De rechters benadrukten dat menselijke auteurschap een fundamentele eis van auteursrecht is. Het Hooggerechtshof heeft nu besloten de zaak niet opnieuw te beoordelen, waardoor deze interpretatie blijft gelden.

Het resultaat: in de Verenigde Staten bestaat voorlopig geen auteursrecht op volledig AI-gegenereerde beelden.

Wat betekent dit voor makers, bureaus en merken?

Voor creatieve sectoren is dit een duidelijk juridisch signaal.

Wanneer een beeld volledig automatisch door AI wordt gegenereerd, zonder creatieve menselijke inbreng, kan niemand daar exclusieve rechten op claimen.

Voor bureaus, marketingteams en contentmakers heeft dat meerdere gevolgen:

1. AI-beelden kunnen moeilijk exclusief worden geclaimd Een merk kan een AI-beeld gebruiken in een campagne, maar een concurrent zou in principe een vergelijkbaar beeld kunnen gebruiken zonder auteursrecht te schenden.

2. Stockbeeldbanken krijgen een nieuw dilemma Stockplatforms verkopen normaliter exclusieve licenties. Bij volledig AI-gegenereerde beelden wordt dat juridisch complexer, omdat het werk mogelijk niet auteursrechtelijk beschermd is.

3. Menselijke creativiteit wordt juridisch belangrijker Wanneer een maker aantoonbaar creatieve keuzes maakt. Bijvoorbeeld door compositie, selectie of bewerking van AI-output. Dan kan er wél auteursrecht ontstaan.

Het Amerikaanse Copyright Office heeft eerder al verduidelijkt dat AI als hulpmiddel wel toegestaan is, zolang de uiteindelijke creatieve keuzes door een mens worden gemaakt.

Prompts alleen gelden meestal niet als voldoende creatieve bijdrage.

Waarom deze uitspraak ook voor Europa relevant is

Hoewel de uitspraak formeel alleen voor de Verenigde Staten geldt, kijken Europese juristen en beleidsmakers nauw naar deze ontwikkelingen.

De reden is simpel:

AI-beeldgeneratie is een wereldwijde industrie
grote AI-bedrijven opereren internationaal
creatieve markten zijn sterk verbonden

Veel Europese bedrijven werken met dezelfde generatieve AI-tools als Amerikaanse bureaus. Daardoor kan een Amerikaanse interpretatie van auteursrecht indirect invloed hebben op internationale contracten, licenties en contentdistributie.

Voor Nederland en België speelt bovendien een extra vraag: wie bezit de rechten op AI-gegenereerde marketingbeelden, advertenties of social media visuals?

Zolang wetgeving geen duidelijke nieuwe regels introduceert, blijft de kernvraag:

hoeveel menselijke creativiteit zit er nog in het eindresultaat?

Nieuwe juridische strijd verschuift naar trainingdata

Terwijl de discussie over AI-gegenereerde kunst doorgaat, verschuift een groot deel van de juridische strijd inmiddels naar een ander onderwerp: AI-trainingdata.

Steeds meer rechtszaken richten zich op vragen zoals:

mogen AI-bedrijven auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken om modellen te trainen
geldt dit als fair use of inbreuk
moeten AI-bedrijven licenties betalen aan makers

In 2025 en 2026 zijn tientallen rechtszaken gestart tegen AI-bedrijven over het gebruik van boeken, muziek en beeldmateriaal in trainingsdatasets.

Deze zaken kunnen uiteindelijk veel grotere economische gevolgen hebben dan de vraag wie eigenaar is van AI-gegenereerde beelden.

De kern: AI mag creëren, maar niet bezitten

De uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof bevestigt voorlopig een duidelijke juridische lijn:

AI kan kunst maken
maar AI kan geen auteur zijn

Daarmee blijft het klassieke auteursrecht voorlopig gericht op menselijke creativiteit.

Voor creatieve professionals betekent dit dat de waarde verschuift van productie naar creatieve regie. Wie AI inzet als tool maar zelf het creatieve proces bepaalt, blijft juridisch relevant.

De vraag is alleen hoe lang deze balans standhoudt.

Met de snelle ontwikkeling van generatieve AI lijkt het slechts een kwestie van tijd voordat wetgevers opnieuw moeten bepalen wat creativiteit betekent in het tijdperk van machines.