Nvidia zet AI in voor weersvoorspellingen nu overheidssteun afne

Het weerbericht staat aan de vooravond van een grote verandering. Niet door een nieuwe meetmethode, maar door kunstmatige intelligentie. Grote technologiebedrijven stappen steeds nadrukkelijker in een wereld die jarenlang werd gedomineerd door publieke weerinstituten. Dat gebeurt op een moment waarop overheden bezuinigen op onderzoek, terwijl de vraag naar snelle en nauwkeurige voorspellingen juist toeneemt. Die combinatie maakt de opkomst van AI in de meteorologie extra relevant.

De aanleiding is een nieuw initiatief van Nvidia. Het bedrijf heeft open-source AI weermodellen gelanceerd onder de naam Earth-2. Deze modellen zijn ontworpen om korte- en middellange termijn weersvoorspellingen te maken, met een sterke focus op snelheid. Volgens Nvidia kan hun AI bepaalde voorspellingen, zoals neerslag op de korte termijn, inmiddels beter uitvoeren dan traditionele, fysische modellen. Waar klassieke systemen uren of zelfs dagen rekenen op supercomputers, kan AI in minuten tot resultaten komen. Dat scheelt tijd, energie en geld.

Die stap komt niet uit het niets. In de Verenigde Staten neemt de federale financiering voor weeronderzoek af, waardoor publieke instituten minder ruimte hebben om te investeren in nieuwe modellen en infrastructuur. Tegelijkertijd zien commerciële partijen een kans. Ook techreuzen als Google, Microsoft en Huawei werken al langer aan AI-gedreven weersystemen. De concurrentie om wie het beste, snelste en meest schaalbare model bouwt, is duidelijk begonnen.

Wetenschappers reageren gemengd enthousiast. Onderzoekers van onder meer UCLA en Stanford University zien grote kansen, vooral voor dagelijkse voorspellingen en operationeel gebruik. Denk aan luchtvaart, logistiek en landbouw. Tegelijkertijd klinkt er een duidelijke waarschuwing. AI-modellen leren van historische data en juist bij extreme en zeldzame weersituaties, zoals uitzonderlijke stormen of hittegolven, schiet die aanpak nog tekort. Precies dat zijn vaak de momenten waarop betrouwbare voorspellingen het meest cruciaal zijn.

Daar komt een politiek spanningsveld bij. Critici vrezen dat overheden, waaronder de Trump administration, het optimisme rond AI gebruiken als argument om publieke dataverzameling en weerinstituten verder af te bouwen. Dat zou riskant zijn, omdat vrijwel alle AI-modellen zijn getraind op publiek gefinancierde data. Als commerciële partijen vervolgens betaalde toegang gaan vragen tot voorspel systemen die op die data zijn gebouwd, ontstaat een ongemakkelijke situatie.